Uden
Biodiversiteit
maandag05jun2017

Geslaagd soortenweekend in de Maashorst

Hierbij het volledige persbericht over het 1000-soortenweekend zoals verstuurd. Nogmaals iedereen veel dank voor de inzet en betrokkenheid.

Aftrap

Afgelopen weekend organiseerden de natuurorganisaties in de Maashorst voor de tweede keer een zogenoemd 1000-soorten weekend. Doel was zo veel mogelijk planten- en diersoorten in de Maashorst te vinden. Vrijdagavond gaven de wethouders Wijdeven van Bernheze en Maathuis van Landerd samen met Ernest de Groot (bestuurder van het Waterschap) het startschot door als eersten enkele soorten in te voeren op een speciale digitale applicatie. Ze onderstreepten daarmee de betekenis van biodiversiteit in de Maashorst.

IVN Uden 1000-soortenweekend Maashorst Veel verschillende deelnemers

Het hele weekend trokken groepjes natuurkenners het gebied in gewapend met schepnetten,  vergrootglazen, telelenzen, iPads en mobieltjes.  Dankzij de gedreven inspanning van veel leden en enkele gespecialiseerde natuurkenners, studenten van de HAS en de Universiteit van Utrecht en een groep  jongeren van de JNM (Jongeren in de Natuur), konden veel nieuwe en bijzondere soorten toegevoegd worden aan de soortenlijst van de Maashorst. De teller eindigde zondagavond uiteindelijk op 787 soorten. Helaas minder dan het gestelde doel van 1000 soorten.

IVN Uden 1000-soortenweekend Maashorst Soortenkenner

De inventarisatie werd gecoördineerd vanuit Natuurcentrum De Maashorst op Slabroek. Waarnemingen werden automatisch met GPS-coördinaten vastgelegd en op een centrale website verzameld. Ook werden er soorten gefotografeerd en in het “epicentrum” met behulp van boeken en websites op naam gebracht. Maashorst-ecoloog Nico Ettema stond in het middelpunt van de belangstelling. Als ultieme soortenkenner kon hij het aantal vragen van meelopers en jongeren amper aan. Er was te weinig tijd om alles te determineren. Door omstandigheden konden de mossen-,  waterdiertjes en nachtvlinderspecialisten niet aanwezig zijn. Dit heeft zeker meegespeeld in het resultaat.

IVN Uden 1000-soortenweekend Maashorst Achteruitgang natuurkwaliteit

De afname van natuurkwaliteit in Nederland en Noordoost Brabant lijkt ook door te werken in de Maashorst. Dit is vooral zichtbaar bij soortgroepen als kevers, dagvlinders, vliegen, wilde bijen en andere grote en kleine insecten. Van al deze soortgroepen werden en tientallen soorten minder gevonden dan bij de eerste inventarisatie in 2015. Ook het aantal plantensoorten was circa 40 minder dan 2 jaar geleden. In de landbouwpercelen in de schil van de Maashorst zijn steeds minder insecten en organismen te vinden en daarnaast speelt de verdroging door beregening ook een rol. Deze werkt door in het hart van het toch al relatief droge gebied.

Natuurontwikkelingsprojecten

De verschillende natuurontwikkelingsprojecten in het hart van de Maashorst kunnen het verlies aan soorten in de schil nog niet compenseren. Wel is duidelijk zichtbaar dat de meest bijzondere planten- en diersoorten vooral aangetroffen worden in de aangekochte en herstelde natuurprojecten. Op bosomvormingsplekken, herstelde vennen, wijstgronden en beekdalen en aangekochte percelen die uit landbouwkundig gebruik zijn genomen blijkt de soortenrijkdom het hoogst. Mooie voorbeelden zijn de omgevormde bossen. Ook de inrichting van het gebied rondom het Udense ziekenhuis draagt sterk bij aan de diversiteit van de Maashorst. De resultaten van dit weekend helpen de natuurorganisaties om zinvolle adviezen te geven over de verdere inrichting van de Maashorst. Zo kan vergaande vernatting van het middendeel van de Maashorst en een gevarieerd graasbeheer de biodiversiteit laten groeien. Doorgaan met bosomvorming, het verbinden van open en vochtige gebieden en ven- en wijstherstel kan eveneens veel fraaie natuur opleveren.

IVN Uden 1000-soortenweekend Maashorst Bijzondere soorten

Op zondag werd in de loop van de middag alsnog de zeer gewenste Grauwe Klauwier gespot. Deze ambassadeur van de Maashorst is gesteld op rust en een gevarieerd aanbod aan grote insecten, muizen en hagedissen. Zeer bijzonder was dat in het Wisentgebied ook een Tapuit werd waargenomen. Deze soort is zeer zeldzaam geworden als broedvogel in Nederland. Hij houdt erg van zandige terreinen met veel grote insecten. Mogelijk dat de zandbaden die door de Wisenten gemaakt worden deze soort naar het gebied hebben getrokken. Door het warme vochtige weer van vrijdagavond en zaterdag konden relatief veel libellensoorten gezien worden. Libellenkenner Stefan van Schaijk ontdekte ondermeer de zeldzame Gevlekte Witsnuit, de Venwitsnuitlibel en de Tangpantserjuffer. Zeldzame andere diersoorten waren ondermeer de Heikikker, de Biezengrasmot en de Prachtlynxspin.  Er werden ook enkele voor Nederland zeer zeldzame plantensoorten gevonden; de Knikbloem, Watermuur, de Vlokkige Toorts en de Dennenorchis. Deze laatste is gevonden op een open plek die gemaakt is ten behoeve van de bosomvorming.  

IVN Uden 1000-soortenweekend Maashorst Uitwisseling en kennisvergroting

Voorzitter Jos van der Wijst van de Stichting natuurorganisaties en projectcoördinator Jan Willem Hermans gaven aan zeer tevreden te zijn over de activiteit. Verschillende recreanten in de Maashorst en bezoekers van het natuurcentrum lieten zich informeren over wat er allemaal te zien was.  Mooi was ook de interactie tussen verschillende groepen natuurkenners en de aanwezige studenten en jongeren. In 2019 zal opnieuw een 1000-soortendag gehouden worden. De natuurorganisaties gaan de komende jaren cursussen verzorgen om de soortenkennis verder te vergroten. Ook wordt doorgegaan met inventarisaties uitgevoerd door vrijwilligers en studenten. Vraag is of daarmee het aantal van 1000  gevonden soorten in 1 weekend nog een keer werkelijkheid kan worden.

Tekst en foto's: Jos van der Wijst