Op stap in de regio: Zichtbare mijngeschiedenis

7 November 2017.                                                                                                       De temperatuur duikt voor het eerst in de herfst van 2017 onder 0 graden Celcius.  De zon schijnt prachtig. De daken zijn wit. Voor veel nog werkzame mensen is het ruitenkrabben. De natuur is prachtig berijpt. Grashalmen stralen in het zachte zonlicht. De gele herfstbladeren van de Japanse Notenboom steken prachtig af tegen de felblauwe lucht. Een fraaie herfstdag! En in de avond kleurt de lucht prachtig rood.

Een dag later een heel ander weerbeeld. Ik kijk naar buiten. Het is grijs. Kringetjes in de vijver. Het regent. Een goede dag dus om plaats te nemen achter de PC. Tijd voor een nieuwe “Op stap in de regio”.

Waarover schrijven? Ik woon op de plek waar mijn vader heeft gewerkt. Hij was seingever op de mijn Laura. Laura en Julia zijn echter van de aardbodem weggevaagd door de slopershamer. Voor mijnhistorie moeten wij dus naar andere plekken in de omgeving. Ik zal een poging doen om een aantal interessante locaties voor u te beschrijven. Deze heb ik de afgelopen jaren zelf bezocht. 

Energeticon in Alsdorf. (http://www.energeticon.de)

Het Energeticon is gevestigd op het terrein van de voormalige Zeche Anna II. Een aantal gebouwen zijn behouden gebleven. Hierin is een mijnmuseum ondergebracht. Tevens wordt aandacht geschonken aan energie en aan nieuwe duurzame energiebronnen. In een modern gedeelte kan men hiermee interactief aan de slag. Heel mooi wordt echter het werk in een mijn belicht. Luttele meters onder de grond zijn 2 mijngangen nagebouwd, van elkaar gescheiden door een bovengronds middenterrein.  De eerste mijngang bereiken wij via een lift. Filmbeelden in het plafond van de lift, trillingen en geluid wekken de indruk dat je tientallen meters afdaalt in de mijn. In de gangen zien wij zelfs een complete pijler waarin een “mijnwerker” aan het werk is. Filmprojecties van vroeger dragen bij aan een mooie presentatie. Aan weerszijden van de gangen staan veel oude mijnwerkersattributen opgesteld. Op het middenterrein staan een mooie locs en grote boormachines die in de mijnbouw zijn gebruikt.  Na de 2e mijngang komen wij terecht in het gebouw waar aandacht wordt besteed aan het mijnwerkersleven in de mijnkoloniën. Vooral voor de ouderen onder ons heel herkenbaar. Een keuken oude stijl. De duivenklok. Het verenigingsleven. Wekglazen. Oude wasvoorzieningen. Indrukwekkend ook de foto-expositie van het mijnwerkersverleden. Uiteraard veel zwarte gezichten. Een paar foto’s zijn mij echt bijgebleven. Zeker die van de ramp op 21 oktober 1930. Een ramp, welke zo blijkt, bij velen onder ons niet bekend is. Nog nooit had ik van iemand van deze ramp vernomen, terwijl deze toch slechts luttele kilometers van ons vandaan is gebeurd. De tekst onder een van de foto’s vermeld ik hierbij in zijn geheel.

“21.10.1930, 7.29 uur. Een half uur na het begin van de ochtendploeg verscheurde een explosie de stilte. Een zuil van vuur schoot uit de Eduardschacht van de Anna II-mijn. De ophaalinstallatie viel om, de schachtbok en de aangrenzende mijngebouwen werden vernield. De verdiepingen op de 360 meter en 460 meter waren tot een afstand van duizend meter van de schacht zwaar beschadigd. Het ongeluk, vermoedelijk veroorzaakt door mijngas, kostte het leven aan 271 mensen. 304 Personen waren gewond of zwaargewond.”

Het Energeticon is zeker ook de moeite waard voor kinderen. Wij waren er met onze kleinkinderen in november 2015. Zij waren toen 6 jaar oud. Zij hebben zich kostelijk geamuseerd!

EnergeteconEnergeteconEnergeteconEnergeteconEnergeticonEnergeticonEnergeticonEnergeticonEnergeticonEnergeticonBergbaudenkmal Adolf in Merkstein. (http://bergbaudenkmal-grube-adolf.de/)

Ook dit is een leuke locatie om de mijngeschiedenis te beleven. Het is echter geen museum zoals het Energeticon.De naam verwijst naar Adolf von Steffens, voorzitter Raad van Toezicht EBV (Eschweiler Bergwerks Verein) van 1871 tot 1898.

In het gebouw van dit “Denkmal” staat een volledig intacte ophaalmachine. Regelmatig laat men voor bezoekers deze ophaalmachine draaien. In de zaal naast de ophaalmachine is een gezellige bar en een grote ruimte, o.a. voor feestelijke samenkomsten. Rondom het gebouw staan diverse attributen die met de mijnbouw te maken hebben. Ook voor kinderen is er speelgelegenheid. 

Via de schacht van de Grube Adolf konden vanaf  1913 kolen worden gedolven. In 1972 stopten de bovengrondse activiteiten.  

Ook bij deze mijn zijn mijnwerkers om het leven gekomen. Een groot ondergronds ongeluk vond plaats op 17 december 1962. Daarbij kwamen 8 mijnwerkers om het leven. 

Op enkele meters afstand van het gebouw begint de zeer steile mijnsteenberg (Halde) van de Adolf. De berg is volledig begroeid. Op de flanken van de berg zijn mooie uitzichtpunten aangelegd. Eygelshoven is goed zichtbaar. Een bijzondere paddenstoel op de mijnsteen in de herfst is het “weerhuisje” (zie foto).WeerhuisjeBergbaudenkmalBergbaudenkmalBergbaudenkmalBergbaudenkmalBergbaudenkmalBergbaudenkmalBergbaudenkmal

Nederlands Mijnmuseum in Heerlen. (https://nederlandsmijnmuseum.com/)

Dit museum vinden wij in de buurt van het treinstation in Heerlen. Het museum is een initiatief van de vrijwilligersorganisatie Stichting Carboon. Hiermee beoogt men o.a. een centrale ontmoetingsplaats voor mijnwerkers, familieleden en nabestaanden. Tevens is het een historisch en educatief centrum met een terugblik naar het mijnverleden. Het Mijnmuseum ligt op de locatie van de Oranje Nassau 1. Heel mooi is de schacht met het nog draaiende schachtwiel. De Oranje Nassau 1 had vroeger 3 schachten. Hier zien wij in feite schacht 2, met de oorspronkelijke mantel van schacht 1. De mantel van schachacht 2 had een doorsnee van 3,2 meter en een diepte van 470 meter. De schacht kende 5 verdiepingen: 136, 166, 250, 340 en 430 meter.Nederlandse mijnmuseum HeerlenNederlandse mijnmuseum HeerlenNederlandse mijnmuseum HeerlenNederlandse mijnmuseum HeerlenNederlandse mijnmuseum HeerlenNederlandse mijnmuseum Heerlen

Mijnmuseum Blegny-Trembleur. (http://www.blegnymine.be/nl/het-mijnmuseum)

Dit museum vinden wij in België ten Noord-Oosten van Luik. Niet al te ver verwijderd van de Nederlandse grens. Hier kan men onder begeleiding van een gids tot 60 meter ondergronds.  De eerste 30 meter met een originele mijnlift en vervolgens 30 meter via een betonnen trap. De mijn is erkend Unesco Werelderfgoed. De kolen werden gedolven tot een diepte van 530 meter. Ook bovengronds wordt u rondgeleid. Tenslotte kunt u nog filmbeelden aanschouwen over de mijnbouw. Naast het mijncomplex ligt de steenberg met een hoogte van 43 meter.Blegny-mineBlegny-mineBlegny-mineBlegny-mineBlegny-mineBlegny-mineBlegny-mineBlegny-mineBlegny-mineBlegny-mine

Herman Langen,8 november 2017