Op stap in de regio: Rolduc

 

Voor het herfstnummer van 2017 wil ik graag aandacht schenken aan een gebied dat de laatste weken volop in de belangstelling staat: Rolduc.

Rolduc is van hoge natuur- en cultuurhistorische waarde. Deze waarden dreigen helaas te worden verkwanseld aan het volstrekt zotte idee om hier een golfbaan aan te leggen. En dat terwijl er binnen een straal van 30 kilometer 16 andere golfbanen voorhanden zijn. Slechts op luttele kilometers afstand de golfbaan van Brunssum.

Laat ik beginnen om het gebied te beschrijven, vanuit historisch en natuurlijk perspectief. Ik zal eindigen met de bedreiging die de aanleg van de golfbaan voor het gebied betekent.

Voor de beschrijving van het gebied laat ik mij graag leiden door informatie te vinden in het boek Natuurlijk Kerkrade, geschreven door Olaf Op den Kamp,  en informatie terug te vinden in het internet.

Ruwweg valt het gebied te verdelen in:                                                                Het abdij-complex                                                                                                        Het Bosquet                                                                                                                  Frauensief                                                                                                                Akkers en velden rondom Rolduc

Het gebied is zeer glooiend. Het hoogst gemeten hoogteverschil terplekke bedraagt zelfs 50 meter, van 105 meter boven NAP tot 155 meter boven NAP.

In het begin van de 12e eeuw besloot de jonge priester Ailbertus van Antoing om zich te vestigen bij Rolduc en aldaar een klooster te stichten op het land van graaf Adelbert van Saffenberg.  In 1106 werden de eerste fundamenten gelegd voor de kloosterkerk. In 1108 werd de crypte van de kerk voltooid. Na het jaar 1111 lag de bouw van de kerk 20 jaar stil, wegens vertrek door Ailbertus na onenigheid over de verdere bouw van de kerk.  Onder leiding van augustijner-abt Richer werd de bouw van de kerk vanaf 1130 voortgezet. In het jaar 1153 werd het dak van de kerk voltooid. En in het jaar 1224 werd de kerk, na een nieuwe bouwperiode, opnieuw ingezegend.

Uiteraard hebben nadien nog vele uitbreidingen aan het complex plaatsgevonden. In een van de vleugels van het complex bevindt zich de befaamde rococobibliotheek.

Pronkstuk in de kerk is de verzonken gelegen romaanse crypte. In het centrum van de crypte staat een prachtige zerk en als je door het glas kijkt dan zie je een skelet. Heel lang hebben mensen geloofd dat dit de beenderen waren van Ailbertus. Maar bij nader inzien blijkt het skelet te zijn opgebouwd uit botten van meerdere mensen die ver na Ailbertus hebben geleefd. Maar dat maakt de crypte niet minder bijzonder.

De ontstaansgeschiedenis van Rolduc is zorgvuldig beschreven in de Annales Rodenses, tussen 1104 en  1107. 

Vermeldingswaard is ook dat de abdij tussen 1742 en eind 18e eeuw aan steenkoolwinning heeft gedaan. Dat leverde in die tijd rendabel winsten op. Met de komst van de Fransen in 1796 werd de abdij opgeheven en stond het klooster gedurende enkele tientallen jaren leeg. 

In latere eeuwen was de abdij o.a. kleinseminarie voor priesteropleiding en was er zelfs een gymnasium gevestigd. Onze zoon Friso heeft hier nog zijn diploma gehaald.

In het boomrijke Bosquet liggen 4 vijvers welke terrasvormig in elkaar overlopen. Deze vijvers worden al in 1108 genoemd in de Annales Rodenses. Ze zijn aangelegd om de kloosterlingen van vis te kunnen voorzien. Het zijn de oudst bekende visvijvers van Zuid-Limburg. Gezien hun ouderdom en ontstaansgeschiedenis hebben deze vijvers een erkende monumentenstatus. Voor de kloosterlingen was vooral karper een belangrijke aanvulling op hun menu, zeker gezien de vele voorgeschreven verplichte vleesloze dagen voor katholieken. De vijvers werden gevoed door in het gebied aanwezig bronwater. In dit geval afkomstig uit een zijtak van de bron in het Frauensief.

Aan de bovenkant van het Bosquet ligt een hertenparkje waar papa’s en mama’s, oma’s en opa’s graag met hun kroost een kijkje komen nemen.

De bron in het Frauensief wordt voor de eerste keer genoemd in het jaar 1109 in de Annales Rodenses met de naam “Frowensipha” . Het Frauensief is nu een afdalend bosgebiedje waarin de bron (een sief in het dialect) ontspringt. Oorspronkelijk was rond het jaar 1124 een zusterklooster gepland nabij de bron. Er werd zelfs begonnen met de bouw van het zusterklooster. Dit klooster werd echter niet afgebouwd omdat men het niet gepast vond dat de zusters zo dicht bij de broeders woonden. Mogelijk is hierdoor de naam Frowensipha verbasterd naar Frauensief (Vrouwenzijp).  Onlangs was ik zelf in het vrij ontoegankelijk Frauensief. Ik heb met eigen ogen kunnen constateren dat er aan de bovenkant van dit prachtige bronbos een actieve dassenburcht aanwezig is. De das is een beschermde soort en volgens de Nederlandse wetgeving geldt die bescherming ook voor het foerageergebied van de das. De das is een marterachtige, en wel de grootste die Nederland kent. Mannetjes kunnen 17 kg zwaar worden, vrouwtjes iets lichter, 14 kg. De das kan niet goed zien, maar zijn gehoor is des te beter en vooral heeft de das een zeer goed ontwikkeld reukvermogen. De das is een omnivoor, anders genoemd een alleseter. Vooral regenwormen staan op hun menu, zeker als die ’s-nachts boven de grond komen. Verder mestkevers, soms kleine zoogdieren zoals mollen of muizen, valfruit, granen en maïs. Kersen zullen ze absoluut niet laten liggen. De burcht van de das bestaat uit een stelsel van in- en uitgangen en luchtpijpen. De das kan met recht een nachtdier worden genoemd. Overdag blijft dit dier toch het liefst in zijn burcht. Het bomenbestand rondom de bron (de eigenlijke sief) wordt vooral gevormd door Beuken, met aan de bosrand Zomereiken en Essen. Tussen de Beuken vinden wij ook Hulst.

Van de bodembegroeiing kunnen wij noemen: Bosanemoon, Witte Klaverzuring, Bosereprijs, Gevlekte Aronskelk, Speenkruid, Salomonszegel, Verspreidbladig Goudveil (langs het bronbeekje) en nog wat andere planten waarvoor ik graag naar het boek van Olaf verwijs.

De akkers zijn vooral ingezaaid met granen, aardappels en maïs. Een deel is grasland,  waarvan een deel ook met kruidige gewassen, zoals komkommerkruid (waargenomen 2017). De akkers en de weilanden hebben al vanaf het eerste bestaan van de abdij een wezenlijk onderdeel uitgemaakt van het gebied rondom de abdij. Voor de voedselvoorziening waren de kloosterlingen hier immers van afhankelijk. De granen werden gemalen in de nabij aan de Worm gelegen Baalsbruggermolen.

Met name wil ik ook aandacht schenken aan de volgende aspecten en wat dat betekent voor mens en dier:                                                          

Lichtvervuiling                                                                                       Geluidsoverlast                                                                     VeiligheidWaterhuishouding                                                           (Hydrologie)Visuele vervuiling

Lichtvervuiling.                                                                                                         

Op de golfbaan zullen metershoge lichtmasten worden geplaatst. Deze verstoren de rust van specifieke nachtdieren.

Geluidsoverlast:                                                                                                        

Het geluid van motormaaiers en bosmaaiers zal zeker leiden tot geluidsoverlast voor aangrenzende bewoners, wandelaars en bezoekers van Rolduc. Het is niet aannemelijk dat deze overlast zich zal beperken tot slechts enkele uurtjes per week. Bovendien verstoort het geluid van deze machines de rust van de in de nabijheid levende dieren.

Veiligheid:                                                                                                          

Golfballen worden met grote snelheid geslagen. Afzwaaiers kunnen een groot risico vormen voor het verkeer aan de Roderlandbaan en bezoekers /wandelaars in de directie omgeving van de golfbaan. Ook de zeer nabij gelegen woningen aan het randgebied van het terrein zijn niet gevrijwaard van enig risico. Dat geldt ook voor woningen welke net over de grens in Duitsland liggen. Om dit risico in te perken zullen over lengte van honderden meters tot wel 20 meter hoge fijnmazige ballenvangers worden geplaatst. En omdat golfballen niet in het bronbos Frauensief mogen belanden zal dit gebied naar alle waarschijnlijkheid ook worden omsloten met deze ballenvangers. U kunt zich wel voorstellen wat dat betekent voor de vogels. Te vrezen valt dat sperwers, buizerds en andere vogels verstrikt zullen raken in deze netten, vooral als ze van donker naar licht vliegen en andersom. Het bronbos ligt midden in het hart van de geplande golfbaan.

Waterhuishouding:

Er is geen enkel zicht op het effect op de waterhuishouding in het gebied van het grondverzet om het plangebied te transformeren tot golfbaan. Er valt dan ook niet uit te sluiten dat de waterhuishouding in het gebied, en met name van Frauensief en zijtak Frauensief, totaal wordt verstoord. Met uiteraard mogelijk desastreuze gevolgen voor het totale gebied. En ook zijn de effecten van langdurige kunstmatige beregening van de golfbaangrasmat niet duidelijk. Om maar niet te spreken van de meststoffen die via het water in de bodem doordringen, en daarmee dus ook een verstoring vormen in de voorkomende (beschermde) flora.                                                  

Visuele vervuiling:                                                                                                          

Het plaatsen van hekken (max 3 meter) en ballenvangers (max 20 meter) vormt een enorme visuele aantasting van het volledige cultureel erfgoed en past dan ook helemaal niet in deze historievol gevormde omgeving. Daarnaast vloekt ook het eentonig grasland van een golfbaan met de abdij.

Tot slot: Ik ben niet tegen een golfbaan. Ik weet ook dat onder de golfers heel aardige mensen zijn aan wie ik de beoefening van hun hobby graag gun. Maar dan wel op een plek waar de natuur niet wordt aangetast.

Herman Langen, 8 september 2017.Op stap inde regio:RolducRolduc gezien vanaf De Roderlandbaan

Op stap inde regio:RolducAbdijkerk Rolduc

Op stap inde regio:RolducRomaanse crypte

Op stap inde regio:RolducAbdijkerk

Op stap inde regio:RolducRococobliotheek

Op stap inde regio:RolducBeukenbos Frauensief vij de waterloop van de bron

Op stap inde regio:RolducBronbeek Frauensief

Op stap inde regio:Rolduc

Dassenburg Frauensief

Op stap inde regio:Rolduc

Populieren met Maretak in de weilanden van Rolduc

Op stap inde regio:RolducKapel tussen akkers Rolduc en Roderlandbaan

Op stap inde regio:RolducWijngaard Rolduc

Op stap inde regio:RolducBij de visvijvers van Rolduc