Sint-Oedenrode
Bloemen & Planten
maandag18jun2018

Aandacht voor invasieve exoten in Rooi   

In de Nederlandse natuur komen steeds meer uitheemse soorten planten en dieren voor, ofwel exoten.

Dat zijn planten en dieren die niet op eigen kracht naar ons land zijn gekomen, maar zich hier door menselijk toedoen hebben gevestigd. Die soorten kunnen een verrijking van de natuur betekenen, maar enkele vormen ook een probleem doordat ze zich soms massaal uitbreiden. Deze soorten staan bekend als invasieve exoten.

In deze week van de invasieve exoten ( 15 tot en met 24 juni ) willen wij aandacht vragen voor enkele van deze invasieve plantensoorten die momenteel in Rooi problemen op kunnen leveren.

De Reuzenbalsemien (Impatiens glandulifera) 

De Reuzenbalsemien is een eenjarige plant die van juli tot oktober bloeit met 2 tot 5 centimeter grote bloemen. Deze roze, lila, lichtgele of witte bloemen hangen in trossen bij elkaar en geuren uitzonderlijk zoet. De plant is afkomstig uit de Himalaya en werd rond 1850 in Europa ingevoerd als tuinplant. Aangezien de rijpe zaden meters ver kunnen wegschieten (vandaar de andere Nederlandse naam Springbalsemien) verspreiden de planten zich gemakkelijk. Vooral op vochtige plekken en in de buurt van water kan de plant zich massaal uitbreiden. Een probleem met de Balsemien is dat andere, vaak zeldzame soorten, worden verdrongen. Aangezien bijen en hommels massaal vliegen op deze plant met volop nectar worden inheemse planten niet meer bestoven. Weliswaar sterven de planten in de winter volledig af, maar doordat er zoveel zaad in de grond zit komen ze in het voorjaar weer in veelvoud tevoorschijn. In Rooi kun je de Reuzenbalsemien op diverse, vooral vochtige, plaatsen massaal zien staan (en ruiken!). In Diependaal heeft de plant zich na het rooien van het bos op diverse plaatsen zo uitgezaaid dat bijvoorbeeld het Groot Heksenkruid daar in de verdrukking is gekomen. De Gemeente heeft hier al diverse malen op ons verzoek gemaaid, maar in het bos is het heel moeilijk om met maaien de plant te bestrijden. Ook zal dit maar een beperkte periode in het jaar succesvol zijn, namelijk vlak voordat de plant gaat bloeien. Bij te vroeg maaien groeien de planten gewoon weer door en bij later maaien hebben ze al zaad gevormd en verspreid. Per augustus 2016 staat de Reuzenbalsemien op de Unielijst van de Europese Unie, hetgeen onder meer inhoudt dat handel in deze planten is verboden en dat men verplicht is om deze in de natuur op te sporen en te verwijderen.

Reuzebalsemienfoto: Reuzenbalsemien (foto: Henri van Weert)

De Reuzenbereklauw  (Heracleum mantegazzianum) 

De Reuzenberenklauw is een tweejarige of vaste plant met enorm grote witte bloemschermen.  In de 19e eeuw is de plant vanuit Azië als tuinplant ingevoerd.  Reuzenberenklauw lijkt veel op de inheemse Gewone Berenklauw (Heracleum sphondylium), maar is een flink stuk groter. De planten kunnen in het tweede jaar een hoogte tot 4 meter bereiken. De bloei duurt van juni tot augustus en in die periode kan de plant zich enorm uitzaaien.

Naast het feit dat de plant grote oppervlakken kan bedekken zit het grootste probleem ervan in de stoffen die in het sap zitten. Iemand die in aanraking is gekomen met het sap, bijvoorbeeld bij maaien of snoeien van de plant, kan rode vlekken krijgen en later zwellingen en blaren die er uitzien als brandwonden. Deze gevolgen kunnen ontstaan wanneer het sap op de huid in contact komt met zonlicht. Sap dat in de ogen komt kan zelfs blijvende blindheid veroorzaken. Vandaar dat men altijd voorzichtig moet omgaan met deze plant. Belangrijk is dus om de plant zo vroeg mogelijk af te maaien, zeker wanneer deze langs fiets- of wandelpaden staat.

In Rooi is de Reuzenberenklauw op diverse plaatsen in het buitengebied te vinden. Ook langs het Klaverpad moet de Gemeente elk voorjaar deze plant maaien om te voorkomen dat fietsers met het gevaarlijke sap in aanraking komen.

Ook de Reuzenberenklauw staat per augustus 2016 op de Unielijst van de Europese Unie, dus ook hierin is de handel verboden en de soort moet in de natuur worden opgespoord en verwijderd.

Reuzenberenklauwfoto: Reuzenberenklauw (foto: Theo Gottenbos)

De Japanse Duizendknoop (Fallopia japonica)

De Japanse Duizendknoop is een vaste plant met stevige wortelstokken die zich enorm kan uitbreiden op allerlei grondsoorten op zowel natte als droge plekken. Het is een fraaie bladplant die in de 19e eeuw als sierplant is ingevoerd in Europa. De bloei is in augustus en september met crèmewitte bloemtrossen. De planten kunnen ruim een meter hoog worden en uiteindelijk ondoordringbare begroeiingen opleveren waaronder niets kan leven. De Sachalinse Duizendknoop (Fallopia sachalinensis) is een naast familielid van deze plant met veel grotere bladeren. Deze kan zelfs 2 tot 4 meter hoog worden. Beide soorten leveren dezelfde problemen op in Nederland. Doordat er geen dieren of schimmels zijn die van de planten leven, kunnen deze zich enorm uitbreiden. De wortelstokken zijn zo sterk dat ze uiteindelijk asfaltwegen en steen- en betonconstructies kunnen beschadigen. Het grote probleem bij de bestrijding van de plant is dat elk stukje wortelstok dat blijft zitten na het maaien of uitgraven weer kan uitgroeien tot een hele nieuwe plant. Zo zie je vaak dat het rooien van de plant langs wegen zorgt voor verdere verspreiding langs de hele weg wanneer grond met slechts enkele stukjes wortel daar terechtkomt. De Japanse Duizendknoop wordt internationaal beschouwd als een van de meest gevaarlijke invasieve exoten. Aangezien de plant ook nog erg ongevoelig is voor onkruidbestrijdingsmiddelen is bestrijden eigenlijk alleen mogelijk door een combinatie van maatregelen. Door de planten in de zomer elke 2 weken te maaien en in de winter erna de grond geheel af te dekken kan men deze uiteindelijk de baas worden.

In Rooi duikt met name de Japanse Duizendknoop op zeer veel plaatsen op. Om te voorkomen dat deze grote stukken grond in beslag gaat nemen kan met het beste zo snel mogelijk na het aantreffen alle planten verwijderen. Let wel op dat de wortelstokken niet verder worden verspreid! Een heel grote groep Japanse Duizendknoop staat in het gazon aan de Corridor, aan de Dommel tegenover De Kolk. De Sachalinse Duizendknoop is te vinden aan het water bij het Leerlooierspad.

Japanse Duizendknooop

foto: Japanse Duizendknoop (foto: Henri van Weert)

Voor meer informatie: ivnrooi@gmail.com of www.invasieve-exoten.nl

 

Henri van Weert, IVN Rooi