Permacultuurtuinderij De Voedselketen

Verslag IVN Oirschot Excursie 27 mei 2018 10:00-12:30 uur:
“Permacultuur Tuinderij De Voedselketen, Pallande 1, Oirschot www.devoedselketen.nl” Permacultuur
De macht ligt bij de groothandel en de supermarkt voor wat betreft prijs en kwaliteit en verpakking van (biologische) groente, fruit en kruiden. Ook het vervoer over grote afstanden en de milieubelasting daardoor is een doorn in het oog van iedereen die zich zorgen maakt over ons milieu.
Daar proberen Alex en Linder van tuinderij “De Voedselketen” aan Pallande 1 in Oirschot wat aan te doen. Dat doen ze door de verkoop van abonnementen van voedselpakketten (klein, middel, groot) via internet www.devoedselketen.nl met afhaalpunten in de regio (Eindhoven, Tilburg, Oirschot (Pallande 1), St. Oedenrode). Doordat de keten naar de klant/consument korter is, is er bv. geen plastic verpakkingsmateriaal nodig. De prijs ligt tussen de bio-winkel en de groothandelprijs in, een eerlijke prijs daar gaat het om en met respect voor het milieu, de ecologie. Er wordt gewerkt zonder bestrijdingsmiddelen en kunstmest en met een gezonde bodem.
Permacultuur is een wetenschap voor het ontwerpen van de menselijke leefomgeving op een manier die ecologisch duurzaam en economisch stabiel is. Complexe ecosystemen in de natuur dienen hierbij als voorbeeld.
Permacultuur gaat uit van drie ethische uitgangspunten:
1.Zorg voor de aarde: Alle ecosystemen moeten zich kunnen ontwikkelen.
2.Zorg voor de mensen: mensen moeten toegang hebben tot hetgeen nodig is voor hun voortbestaan.
3.Deel de overvloed: het in balans brengen van in- en output in een systeem
Permacultuur3Linder vertelt dat een groot deel van de biologische groente niet eens de groothandel bereikt. Dit vanwege de hoge kwaliteitseisen. Vroeger werd groente van slechte kwaliteit gevoerd aan de varkens, nu mag dat niet meer. HSCP-eisen gelden bij verwerking.
Ook vertelt hij over ethyleengas dat de rijping bespoedigt. Dat wordt vooral uitgestoten door bananen en aardappelen. Wil je iets laten rijpen, leg het daarbij in de buurt.
We zijn met een groep van ca. 15 mensen te gast voor een rondleiding op deze biologische tuinderij met voedselbos. We worden rondgeleid door Alex en Linder, werkzaam op hun Tuinderij “De Voedselketen”. Beide hebben veel kennis en ervaring op het gebied van biologische/ecologische landbouw.
We treffen er de volgende landschapselementen aan:
• Vaste bedden met diverse groente en kruiden met vaste paden (van o.a. uitgetrokken “onkruid”) ertussenin. Ook enkele kassen met bedden met groente en kruiden.
• Overal hagen van bomen en struiken (houtig) rondom de bedden. Dit met vooral inheemse struiken en bomen, met “onkruid”-randen eronder. Dit voor het breken van de wind (windkering) en het verzorgen van een vochtig microklimaat (dauw ontstaat ’s nachts) waardoor er niet hoeft te worden gesproeid/beregend. Ook vlier en kamille daar voor de luizenbestrijding. En uiteraard ook deze hagen voor de biodiversiteit. Bomen zijn vochtregulators omdat ze diep in de grond wortelen. Bij regenval pompen bomen water naar diepere bodemlagen en dat voorkomt waterschade. Later kan de boom daar weer water vandaan halen en afgeven aan de omgeving.
• Een voedselbos (meerjarig, oogstbaar) in oprichting met diverse hoge en lage fruitbomen. “Er zit een coöperatie van voedselbossen aan te komen, een gunstige ontwikkeling”, vertelt
Linder. Gestart is wel met een frees hier vanwege het vele kweekgras. Een klassiek voedselbos bestaat uit meerjarige oogstbare planten. Aan de noordzijde staan bramen, rode bessen en kruisbessen. Doel is 80 % kroonprojectie.
• Een grote vijver met mooie oeverbeplanting en insecten, die periodiek droog valt. “Een must voor een compleet landschap” aldus Linder. Bij wateroverlast kan het water daarnaar toe en blijft in het systeem. Padden, kikkers, salamanders, libellen. De laatste zijn roofdieren! Het riet is vruchtbaar als compost om te mulchen op de bedden.
• Een takkenhoop/takkenril en een rommelhoek voor de insecten.Permacultuur4
• Bomen voor het breken van de wind, een gunstig microklimaat en een goede waterhuishouding.
En met ….
Een bodem, waar vooral Linder niet over uitverteld raakt. Het gaat over de basis van hun succes, het gebruik van plantaardige (groen)compost (waar bacteriën zich mee voeden) (bevat meer schimmels waardoor minder knolvoet en niet spitten!), het mulchen (plantaardig niet-houtig materiaal als mest), het hergebruik van organische materialen. Dit is nodig voor ziekteresistentie van planten. Ook het belang van (goede) schimmels en bacteriën in de bodem wordt verteld. Ook het belang van het niet spuiten van fungiciden (chemische bestrijdingsmiddelen en geneesmiddelen om schimmels te bestrijden). Er bestaan schimmels die antibiotica maken. Het belang van de juiste schimmels en bacteriën voor het ontwikkelen van de juiste zuurgraad in de bodem.
De afkeer van dierlijke mest, en drijfmest vooral, en van kunstmest. Het feit dat 75 % hiervan uitspoelt naar het grondwater. Koolstof verdwijnt uit de bodem door drijfmest en kunstmest. En koolstof is nu juist belangrijk voor bodemleven, waardoor planten makkelijk diep kunnen wortelen. Ook dat het waterschap aan de bel trekt in deze. Er bestaan nu dode zones in de oceanen, waar dat water de oceaan bereikt. Klimaatverandering is niet meer bij te benen door de natuur.
VlierOok het feit dat het belangrijk is om de bodem zo veel mogelijk met rust te laten; dus niet keren, niet kapot maken, niet frezen. Er komt minder onkruid uiteindelijk in een bodem waar niet geploegd wordt. Door het niet bewerken van de bodem ontstaat er successie in de bodem van dood via “onkruid” via grasland, via ruigte, via struweel naar uiteindelijk bos.
Linder vertelt over slakken. De veldmuis eet slakken. De mol eet weer de veldmuis. De planteneters (plaagdieren dus) planten zich het snelst voort. De reguleerders (die hoger op de voedselketen staan) langzamer. Daarom is het bv. belangrijk om de vos, maar ook de mol, niet te bejagen! Roofdieren komen ook pas veel later in de successie van het landschap.
Aaltjes is een teken van bodemmoeheid vertelt Linder. 99,9 % van de aaltjes zijn goed voor de bodem.
Linder vertelt dat er geen gebruik wordt gemaakt van wisselteelt. Wisselteelt is nodig i.v.m. ziektes/schimmels, maar daar hebben ze geen last van met hun bodem. Wel gebruiken ze combinatieteelt, mooie rijen van wisselende gewassen; sla bij kolen en uien bijvoorbeeld, die elkaar gunstig beïnvloeden.
Er wordt gebruik gemaakt van vliesdoek bij konijnenoverlast.
Verder staan we versteld over van alles waarover is nagedacht om maar vooral niet insecticiden te gebruiken; het ecologische verhaal van de samenhang van de bodem, de (rand)beplanting (hagen van bomen/struiken/”onkruid”), de insecten en de geteelde groente/kruiden/fruit. Dit wordt vooral door Alex verteld. Hoe door de aanplant of het laten staan van “onkruid” langs de
groentebedden bepaalde insecten die schadelijk zijn voor bv. de koolplanten vroegtijdig worden opgevangen door dat “onkruid” en waardoor ook de rovers van deze “schadelijke” insecten al vroegtijdig worden aangetrokken. Alex heeft onder andere een 2-jarige opleiding gevolgd op het gebied van biologisch-dynamische landbouw (Warmonderhof) en dat is goed te merken.
Onkruid in de berm: Zevenblad laten ze staan vanwege de mooie bloemschermen waarop insecten afkomen. Zodra het zevenblad in het zaad schiet halen ze het weg. Vogelmuur laten ze staan omdat dat de bodem fijn bedekt en niet woekert. Net als rode melde en wilde melde. Veel onkruid is geneeskrachtig en eetbaar.
In de (niet biologische) sierteelt van bomen en de bollenteelt wordt heel veel gif gebruikt. Als je een boeket bloemen koopt, koop alsjeblieft biologische bloemen.
Tenslotte vertelt Linder dat hij een boek schrijft over Permacultuur voor Velt over ecologisch tuinieren. Dat komt in november 2018 uit. Verder worden er moestuincursussen gegeven door De Voedselketen op locatie pallande 1. En uiteraard is iedereen welkom om via internet voedselpakketten bij hun te bestellen via www.devoedselketen.nl .
Op facebook bestaat verder o.a. de groep Praktische Permacultuur om informatie uit te wisselen. Wilt u meer lezen/zien over voedselbossen, google “Wouter van Eck Voedselbos”. En zoek bv. op Michael Pilarski bostuin t.a.v. “onkruid”.
We verlaten de Pallande 1,  compleet onder de indruk van wat hier op dit gebied wordt neergezet.


Tanja den Hollander,

29-5-2018.

Permacultuur2