IVN'ers aan het woord

Ter gelegenheid van ons 40-jarig jubileum zijn we een serie interviews begonnen met actieve leden uit de vereniging.

Lees hieronder wat die over IVN-NMA, de natuur en veel andere zaken te vertellen hebben!

In gesprek met Dissl Lalleman

Door Joke Regouw

IVN-NMA

Dissl is de vierde en laatste in de rij. Er waren eerder dit jaar interviews met Etty Seegers, Wybren Jouwsma en Gerard Wesselink. Ieder van hen vertegenwoordigde een andere periode van IVN NMA. Een vereniging die ruim 40 jaar geleden in Lochem werd opgericht. Dissl is de jongste. Niet alleen qua leeftijd, maar ook qua lidmaatschap. En met Dissl is meteen ook Borculo vertegenwoordigd, want daar woont ze met man en kind op een prachtige boerderij met ruim uitzicht.

Dissl is een import Achterhoeker. Geboren en getogen in Vlaardingen kwam ze na wat omzwervingen via onderbroken studies biologie en bij de KMA in Velp terecht. Daar volgde zij de HBO opleiding tuin- en landschapsinrichting. In deeltijd. Van IVN had ze nog nooit gehoord.

Dat kwam pas na het lezen van een oproep in een weekkrant voor een nieuw te starten natuurgidsenopleiding. Ongeveer 5 jaar geleden. Dat vond ze meteen  een mooi tegenwicht voor haar werk in de civiele techniek. Daar houdt ze zich bezig met wegenbouw.

Dissl woonde inmiddels al een tijdje in de Achterhoek, eerst in Terborg, de afgelopen 8 jaar in Borculo.

De natuurgidsenopleiding was in Deventer, maar hier bij ons was zij bij de start ervan lid geworden. Zij heeft die opleiding erg leuk gevonden, maar daarnaast ervaren als iets wat eigenlijk buiten onze afdeling stond. Die binding kwam pas erna. Zo vond ze het aanvankelijk ook lastig om onze IVN structuur te doorgronden. In Deventer had ze andersoortige werkgroepen leren kennen, zoals die voor zoogdieren, vlinders en excursies. Dat kenden wij niet. Maar een stage bij de verschillende gremia bij ons hielp. Het is naar haar idee ook absoluut nodig om te weten hoe een organisatie in elkaar zit als je daarin actief wilt zijn. Dan weet je wie je waarvoor moet hebben. Dat is meteen ook een tip van Dissl: maak nieuwe (actieve) leden wegwijs in de organisatie.

Dissl blinkt uit in het delen van ideeën. Dat gaat van biowalking voor diabetici tot een escaperoom in de natuur voor jongeren.  Met veel enthousiasme heeft zij zich ook op de IVN routesapp gestort met onder andere een mooi krantenartikel als resultaat. Digitale kennisoverdracht wordt steeds belangrijker. Maar je moet de sociale media wel inzetten om kinderen, jongeren en daarmee hun ouders te bereiken. Maar ook voor de reguliere activiteiten als cursussen, wandelingen en verenigingsavonden is het een handig hulpmiddel.

Met het eigenlijke gidsenwerk heeft Dissl nog niet zoveel ervaring opgedaan vanwege de coronamaatregelen. Gidsenwerk vindt ze ook nog lastig.

Met bijzonder veel genoegen heeft ze meegewerkt aan de totstandkoming van het biodiversiteitplan van de gemeente Lochem. Het doet haar veel plezier om te zien dat deze gemeente haar opmerkingen serieus heeft genomen en er mee aan de slag is gegaan. Zo bepleitte zij met succes het verruigen van bermen, het laten liggen van bladafval en het multifunctioneel gebruik van sportterreinen: voor sport en natuur. De opgedane kennis en ervaring heeft ze ook weer kunnen inzetten bij haar eigen gemeente Berkelland.

In Lochem wordt binnenkort een zogenaamde tipclip opgenomen over egels, in onze eigen natuurtuin en met haar dochter als hoofdpersoon. Het biodiversiteitplan van Berkelland is inmiddels in een afrondende fase. Veel opmerkingen van Dissl zijn verwerkt.

Je voegt iets toe en je maakt het verschil, zoals ze zelf zegt. Een mooi resultaat!

 

In gesprek met Gerard Wesselink

Door Joke Regouw

IVN-NMA

Gerard woont – sinds 2007 - in Vorden, werd geboren in Warnsveld, woonde lang in Baak, maar begon zijn IVN-leven in Zutphen. Dat komt zo:

Rond 2000 kwam voor Gerard betrekkelijk vroeg het pensioen in zicht. Hoewel hij de lagere en de middelbare landbouwschool had gedaan, kwam hij bij wat nu heet de RABO-bank te werken. Zijn broer was bestemd voor de boerderij van de ouders.

In 1970 betrok hij zelf een kleine boerderij in Baak, toen nog zonder gas of  riolering, maar met 3000 m2  grond er omheen. De tuin werd het domein van zijn vrouw Dikkie.

Twee zaken springen eruit, als het om de lange bankperiode gaat: het werken met mensen en het volgen van cursussen. Kennis vergaren, bijscholen, jaar in jaar uit. Avonden aaneen. Hij deed het met veel plezier. En hij ging op pad. Langs bij de boeren, wier taal hij sprak. Zijn specialiteit waren de verzekeringen.

Maar de banken fuseerden of stopten ermee. Dat was het moment dat Gerard besloot eens een ander soort cursus te doen. Het werd bij IVN-Zutphen een groencursus van ongeveer 8 lessen, waarbij hij zichzelf op dat gebied een groentje voelde. En Zutphen is ook nog wat stadser dan Baak of Vorden. Aan weinig activiteiten van de IVN afdeling Zutphen heeft hij uiteindelijk meegedaan. Maar hij was wel IVN-lid geworden, en dat bleef hij.

Gidsenopleiding

Een paar jaar later begon het toch weer te kriebelen. Gerard meldde zich voor de gidsenopleiding bij onze IVN. Die was eigenlijk al gestart met introductiebijeenkomsten, maar dankzij een goed verlopen ballotage, zoals hij het zelf noemt, mocht Gerard toch mee doen. Dat ‘sollicitatiegesprek’ ging er over of je wel bereid was je te committeren aan het IVN, ook na de opleiding. En dat was Gerard. De gidsenopleiding werd in die tijd geheel verzorgd door eigen mensen. Sinds een jaar of vijftien doen we dat als afdeling niet meer bij gebrek aan begeleiders.

De cursisten van toen hebben nog steeds een hechte band. Dat komt ook door de prettige sfeer bij IVN-NMA, toen en nu. Met respect voor elkaar. Waarbij je  altijd op iemand een beroep kan doen als het nodig is.

Na de gidsenopleiding volgde nog een aparte cursus over het landschap, vooral het lezen van het landschap. Dat boeit Gerard het meest.

Lesgeven en gidsen

Na al die cursussen werd het tijd om ook zelf les te geven. Met heel veel genoegen heeft Gerard zich zo’ n 15 jaar ingezet voor het project van Luchtkasteel tot Dassenburcht. Dat ging helemaal niet over een dassenburcht, zoals de interviewster altijd had gedacht. Het was een project gericht op scholen en scholieren, met landelijk ontwikkeld lesmateriaal. IVN’ers verzorgden de praktijklessen, buiten in de natuur. Eerst bij landgoed Verwolde, later bij kasteel Vorden. Hoewel de leskisten er nog zijn is het project tot Gerards grote spijt gestopt. Landelijk was er geen subsidie meer. Dochter Jantine zet het nu bij Hackfort voort onder de vlag van Natuurmonumenten.

Ook het gidsen bij wandelingen en fietstochten heeft Gerard met veel plezier en toewijding gedaan. In plaats van hoofdsgids is hij nu reservegids. Tientallen wandelingen heeft Gerard gedocumenteerd en doorgegeven aan zijn opvolgers. Voor de nieuwe gidsen en voor de IVN routesapp. Eigenlijk vindt hij zelf het één op één contact leuker dan het groepsgebeuren. Informatie overdragen. Met vooral veel aandacht voor het landschap. Goed kijken.

Een van zijn mooiste herinneringen is een zondagmiddagwandeling in Vierakker. Er waren zo’n 70 mensen op de oproep afgekomen, en zijn medegidsen bleken ziek. Dan maar een lange sliert. Uitdrukkelijk was van te voren ook gezegd dat honden niet welkom waren, en toen waren er ineens mensen met een hond. Die werden daar prompt op aangesproken door een deelnemer. Maar wat bleek: de hondeneigenaren waren ook de bewoners van het kasteel Süderas. Zij wisten een nog mooiere route over hun eigen grond dan gepland, en vertelden daar enthousiast over. Probleem opgelost, en hoe!

Naast gids is Gerard ook nog 6 jaar penningmeester geweest, tussen Erik Mol en René Regouw in. Ook was hij een klein jaartje onze vertegenwoordiger bij de Landelijke Raad. Niet echt zijn ding. Als lid van de huidige kascommissie kon hij de huidige penningmeester nog wat praktische tips geven. Ook dank daarvoor.

Het is duidelijk: Gerard hecht aan kennisoverdracht. Cursussen volgen, les geven, gidsen. Daarom is hij blij dat binnenkort weer een gidsencursus start. Weliswaar niet van ons zelf, maar bij de buren in Achterhoek Oost en in Deventer. Anderhalf jaar lang intensief met elkaar optrekken zorgt voor een sterke band, waar ook de organisatie plezier aan beleeft.

Tips aan het bestuur

Voor het bestuur heeft hij nog een tip: laat het werk aan werkgroepen over. Beperk je tot een goede coördinatie en delegeer. Gerard vindt het overigens nog steeds jammer dat er voor het project met de scholen geen aparte werkgroep is opgericht.

Tot slot zou Gerard graag zien dat er meer jongeren lid werden van onze vereniging. Van de nieuwe leden van dit jaar is ongeveer de helft jonger dan 60. Dat percentage zou omhoog moeten. De kunst is met aansprekende activiteiten ook jongeren te trekken. Dat is de  uitdaging voor zijn opvolgers.

 

In gesprek met Wybren Jouwsma

door Joke Regouw

IVN-NMA

Opgegroeid op het Friese platteland. Met vakanties op de boerderijen van ooms en tantes, nu wonend in een woonboerderij op de grens van Lochem en Vorden. Altijd temidden van de natuur. Waren het indertijd vooral de weidevogels die hem boeiden, nu zijn het met name de wilde planten en de reeën die hem aanspreken.

Een gesprek met Wybren Jouwsma gaat over natuur. Met af een toe een zijpaadje naar zijn werk.

Als hij eenmaal op zijn praatstoel zit, is hij bijna niet te stoppen. Want Wybren is een echte verhalenverteller.

Maar goed, ons gesprek moest gaan over IVN. Hoe het zo gekomen was, dat hij lid werd in 1995. Wat hij allemaal in verenigingsverband heeft gedaan en wat tips voor de toekomst.

Het begin

Terug naar het begin. Na de mulo werd het in één stap de HTS in Leeuwarden. Met in het broedseizoen onderweg naar school of op de terugweg even een pauze om kievitseieren te zoeken. Ljipaaisykjen. Heel gewoon in die tijd. Nog steeds kent Wybren de weidevogels het beste bij hun Friese namen. Korte stages bij de Hoogovens en later in de mijnen. Vervolgstudie in Eindhoven. Eredoctor in Delft.

10 jaar heeft hij in Veenendaal gewoond. In 1981 kwam de Achterhoek in beeld. Daar startte Wybren samen met een collega een eigen bedrijf. Via Vorden en Lochem werd het uiteindelijk Ruurlo. Je kan het niet missen als je bij het station bent. Bronkhorst!! Met om het pand een, zoals hij het noemt, IVN tuin. Wilde bloemen en planten en een wadi.

Het bedrijf groeide en groeide en Wybren reisde de hele wereld af. Was soms meer weg dan thuis. En toch.. Het was zijn vrouw die hem op een gegeven moment attendeerde op een bericht in de Berkelbode, of hoe het plaatselijke blad toen ook moge heten. De IVN-gidsencursus zou weer starten en het zou toch goed zijn om ook naast het werk en met het oog op de toekomst iets anders dan alleen maar werk als interessegebied te hebben.

Opfriscursus

En zo is het gekomen dat Wybren IVN-lid werd. Voor hem was het eigenlijk een opfriscursus, wan hij wist al zoveel over de natuur. Indertijd was er bijzonder veel animo voor een dergelijke cursus. Er waren soms wel 30 gegadigden. Natuurlijk vielen er wel mensen af, maar de interesse was groot. In samenwerking met Zutphen kon altijd wel een klas gevuld worden. Die cursussen werden toendertijd geheel in eigen beheer gegeven. Elke dinsdagavond theorie in Barchem, en zaterdag op pad. Anderhalf jaar lang. Stages bij de verschillende werkgroepen. Over vogels, paddestoelen, verenigingsavonden enz. Het was en is nog steeds een hechte groep.

Landschapsbeheer

Na de cursus nodigde Kees Munsterman Wybren uit bij de werkgroep landschapsbeheer te komen. Enige tijd later werd hij gecharterd om die werkgroep zelf onder zijn hoede te nemen. Hij werd ook gids en verzorgt sinds jaar en dag de wandelingen over het Grote veld (of Groote veld zoals hij nog steeds zegt en schrijft) en het arboretum.

Kennis vergaren en kennis overdragen. Het zit in zijn bloed. In de jaren 90 gaf hij al les aan kinderen en hun ouders op de basisschool. Nu is het een hele uitdaging om aan alle eisen van de Arbowet en de veiligheidsvoorschriften te voldoen. En om dat allemaal te documenteren met instructiebladen. Veilig werken was met de landschapsploeg altijd vanzelfsprekend, maar het moet ook op papier staan. Ook anderen moeten daarmee uit de voeten kunnen. Zoals bijvoorbeeld bleek toen Wybren voor lange tijd zelf niet op zijn benen kon staan, omdat hij van een ladder was gevallen. Boompjes uit de hei trekken, wilgenknotten en hoogstamfruitbomen snoeien en daarover adviseren. Dat zijn tegenwoordig de kernactiviteiten van de werkgroep landschapsbeheer. Per keer zijn zo’n 15 mensen actief; de hele ploeg is het dubbele.

Nog een paar tips

De eerste IVN tip komt voorbij: landelijk, of desnoods plaatselijk, zou er een regeling moeten zijn voor de bekostiging van de studieboeken. Die zijn prijzig.

En de tweede tip heeft ook met de nieuwe gidsen te maken: zorg dat je mensen vasthoudt, als ze eenmaal de cursus hebben gedaan.

Wybren is en blijft een techneut. Hij beloofde ook een grondwatermeter met vlottersysteem voor de natuurtuin. Komt af, zegt hij geruststellend.

Als grootste verschillen tussen toen en nu ziet Wybren de toenemende belangstelling voor de natuur. Met een grotere bewustwording van het belang van insecten en vogels. Ook bij de gemeenten. Daar ligt meteen een mooie taak voor het IVN als educatieve organisatie.

Naast het landschapsbeheer was Wybren ook nog eens twee jaar voorzitter, in een duobaan met Teun Beumer. Maar dat was te veel naast het reguliere werk. Eens per jaar kascontrolecommissie, dat was te doen.

Voor de toekomst wenst Wybren onze IVN een nog grotere zichtbaarheid toe. Zeker met het oog op het jubileumfestival in september. En het mag ook wel wat luchtiger!!

 

In gesprek met Ettie Segers, over toen en nu

door Joke Regouw

Om te lezen IVN-NMA

Het had niet veel gescheeld, of we waren elkaar al zo’n 50 jaar geleden in Rijswijk tegengekomen. Als geboren Arnhemse verkaste Ettie naar het westen, om daar aan de eerste (en tevens laatste) tuinbouwschool voor meisjes haar opleiding te volgen. Als twintigjarige vertrok Ettie vervolgens met een lelijke eend naar Frankrijk voor een stage van een jaar. René en ik zijn juist rond die tijd in Rijswijk komen wonen. Op ‘Huis te Lande’ in Rijswijk is zo voor Ettie de kiem voor haar latere IVN-werk gelegd.

IVN lid

Na Frankrijk en een kort werkverband bij een bank werden het champignons, waar Ettie je alles over kon vertellen. Op de Floriade in Amsterdam bemande ze daarover in de zomer van 1972 een paviljoen. Het werd de drukst bezocht  tuinbouwtentoonstelling ooit. Het was hier dat Ettie voor het eerst in contact kwam met IVN’ers. Die stonden daar ook en kregen zelfs vier paviljoens na afloop van de tentoonstelling. Er was een winkel, een tentoonstellingsruimte, een vergaderzaal en een magazijn. Ettie werd lid en volgde met heel veel plezier de gidsenopleiding – het was inmiddels 1976 -. Toen kon zij ook rondleidingen geven in het Jac.P.Thijssepark - feitelijk een langgerekte heemtuin - in Amstelveen.

Terug naar het Oosten

Maar Ettie wilde ook weer aan het werk in haar vak. Via via kwam ze als leerkracht terecht bij de Stichting voor Huishoudelijke Voorlichting ten Plattelande (HVP) in Lochem. Ze gaf huisvrouwen les in bloemschikken, milieuvriendelijk tuinieren, en leerde hen alles over kruiden, groenten en fruit.

In Lochem kwam Ettie in contact met een paar andere import IVN’ers. Mensen met een groen hart, vol enthousiasme, maar zonder bestuurlijke ervaring. Samen richtten ze de ‘IVN, Instituut voor natuurbeschermingseducatie Lochem en omstreken’ op. Een start zonder draaiboek en zonder landelijke steun. Ook de gemeente had een groen hart en gaf de nieuwe afdeling een paar afgeschreven leslokalen in Laren in gebruik. Met vallen en opstaan en heel veel inzet ging men aan de slag. Het gebouw werd opgeknapt en er werd een eerste cursus gegeven. Ook was er net als in Amsterdam een tentoonstellingsruimte voor bezoekers. Maar verder dan die eerste groene cursus is het in Laren nooit gekomen. Te veel werk voor te weinig mensen.

Nieuwe wegen

Hoe nu verder? De paar leden werden overvraagd en wilden zelf eigenlijk ook te veel. Ideeën genoeg, maar welke keuzes maak je. Het was chaos in die beginjaren, aldus Ettie. Dat overvragen van een paar mensen ziet zij  trouwens ook nu nog. IVN’ers zijn doeners en willen eigenlijk te veel. De organisatorische kant vinden ze minder boeiend. Gelukkig zijn er uiteindelijk altijd wel weer een paar mensen voor ook die klus te vinden.

De natuurtuin kwam op het pad van die eerste IVN’ers. Een centrum voor educatie voor de Lochemse schooljeugd. Maar er werd meer gedaan: er kwam een zadenbank, met als gevolg dat Ettie in de loop der jaren samen met haar werkgroep duizenden zakjes zaad vulde en verkocht.

Maar de eerste IVN’ers keken verder dan de Achterhoek. Ze waren ook een actiepartij, die in opstand kwam tegen de kap van en voor het planten van bomen in Bolivia. Een Novib project werd ondersteund met een groots festival. Veel mensen in de organisatie, veel mensen die spullen gaven en zeker 80 mensen kwamen kijken. Een ongekend succes in die tijd.

Een deel van dat succes verklaart Ettie door er op te wijzen dat er toendertijd veel minder evenementen waren. Nu kan je elk weekend wel ergens heen en via internet vind je alle info die je hebben wilt.

Een vast stramien

Inmiddels volgt ons IVN een vast stramien: we hebben cursussen, verenigingsavonden, de wandelingen, de natuurtuin, landschapsbeheer en kiwi. Met enthousiaste mensen en toenemende aantallen leden. Een beetje van de schwung van het begin zou Ettie echter wel leuk vinden.  Maar daar heb je wel enthousiastelingen met veel tijd voor nodig.

Donateur of lid worden

Jarenlang sprak het vanzelf, of was het zelfs verplicht, om als IVN lid ook actief te zijn, zo vertelt Ettie. Niet in de zin van meeloper bij wandelingen of bezoeker van verenigingsavonden, maar als gids, klusjesman/vrouw, werker in de natuurtuin etc. Had je iemand nodig, dan werd de ledenlijst geraadpleegd. Als leden wel betrokken, maar niet echt actief wilden of meer konden zijn, werd geadviseerd om maar donateur te worden. Dat leverde de afdeling ook nog eens meer geld op. Ettie ziet dat dát in de loop der jaren veranderd is. Ook minder actieve leden kunnen zeker lid worden en blijven. Het is naar haar idee dan wel handig om vast te leggen welke leden wat zouden kunnen doen en waar de interesses liggen.

Nog een paar tips

Aan het eind van ons gesprek heeft Ettie nog een paar tips.

Probeer meer samen te werken met andere organisaties en profiteer ook van hun kennis en ervaring. Denk aan natuurmonumenten met zijn rondleidingen, de bomenvereniging met zijn kennis van monumentale bomen, de vogelwerkgroep, die nu al de vroege-vogel-cursus verzorgt, de roofvogelwerkgroep die uilen ringt en kinderen laat mee kijken etc.

Proeven, ruiken, voelen

IVN heeft een voorbeeldfunctie, moet wegwijzer zijn en mensen enthousiasmeren. Dat is de kerntaak van het IVN. Het gaat om natuureducatie: wat proef je, wat ruik je en wat voel je. En dat geldt niet alleen voor kinderen, maar zeker ook voor volwassenen.