Uilenproject Historie

2022 (steenuil en kerkuil)

Steenuilen: 2022 blijkt voor de uilen een lastig jaar te zijn geweest. Er lijken dit jaar wel heel weinig muizen te zijn. Waar we in andere jaren (zelfs als we dachten met een mager muizenjaar te maken te hebben) altijd nog wel een aantal muizen als voedselvoorraad in de kast aantroffen, kwamen we dat nu eigenlijk niet tegen. We troffen best veel vogelveren, meikeverschildjes en drek die ontstaat door het eten van regenwormen aan. Dit is allemaal voedsel waar ze naar uitwijken als er geen muizen te vinden zijn. Daardoor weet de steenuil zich eigenlijk altijd wel in leven te houden, maar een broedsel groot brengen is dan weer een ander verhaal. Dat bleek ook wel uit de resultaten, we troffen op zelfs 7 van de 11 locaties uilenactiviteit aan! Hierbij 2 nieuw bezette kasten wat ook goed nieuws was (helaas een ander territorium wel weer verlaten) Maar op slechts 1 van deze 7 locaties zijn daadwerkelijk eieren uitgebroed (3 stuks) In 3 andere kasten troffen we niet uitgebroede eieren aan. Dit kan zeker komen doordat het vrouwtje (die al het broedwerk verricht) stopt met broeden als ze merkt dat het mannetje te weinig voedsel aan brengt. Op een andere locatie zagen we een steenuil onder het dak weg kruipen met voedsel in zijn bek en dat lijkt een vrij broedgeval te zijn, maar dat viel verder niet te controleren. Leuk te vermelden is nog wel dat toen de gastgever waar de 3 jonge uiltjes in de kast zaten een dood jonkie aantrof buiten de kast, en ze hoorde van de voedselschaarste, er meteen eendagskuikens en muizen werden gehaald bij de dierenwinkel. Inmiddels zijn de 2 overgebleven jonkies groot genoeg om zelf op zoek te gaan naar voedsel en heeft ze op deze manier de jonkies dus door de hele lastige eerste groeifase heen weten te helpen! Dus al met al is het positief dat we meer bezette locaties hebben en dat geeft hoop voor de toekomst. Daarnaast zie je ook wel direct wat de afwezigheid van een prooidier kan betekenen voor de voedselketen en hoe snel dit gevolgen kan hebben voor een populatie…

Kerkuilen: Betreft de kerkuilen hebben we maar 3 locaties waar we binnen ons gebied een kast hebben hangen. Op 1 locatie waar vorig jaar nog gebroed was zijn de uilen helemaal verdwenen en heeft er een holenduif in de kast gebroed. Op een andere locatie is wel activiteit van in ieders geval 1 uil maar is dus niet gebroed. Op de derde locatie is wel gebroed, maar zaten maar 2 levende jonkies in de kast. Een derde lag er dood naast en zal door de andere als voedsel worden gebruikt. In eerdere jaren troffen we hier vaak 4 – 6 jonkies aan en een flinke voorraad muizen, maar ook voor de kerkuil lijkt het dus een jaar met kleinere broedsels door de muizen schaarste.

2021 (steenuil en kerkuil)

Steenuilen: De steenuilen hebben naar omstandigheden een prima jaar gehad. We hadden natuurlijk een nat en ook nog koud voorjaar met nog laat een flink pak sneeuw. Of dit de reden is dat de broedsels dit jaar wat kleiner zijn is niet met zekerheid te zeggen maar dit was niet alleen bij ons zo maar ook bij veel ander uilengroepen. We hadden uiteindelijk op 6 van de 11 locaties uilenactiviteit en op 4 van deze locaties is ook gebroed met 9 jongen als resultaat. Dit waren broedsels van 3, 2, 1 en 3 jonkies. Ook vorig jaar hadden we voornamelijk kleine legsels maar toen leek het met name te komen door de afwezigheid van muizen.

Afgelopen jaar melde ik al dat het bijzonder was dat we in de uilenkast in de Oranjepolder voor het derde jaar op rij een bijenvolk aantroffen… maar dat zit er nu nog steeds! Binnen de bijenwereld is dit erg bijzonder want dat volken het redden zonder ondersteuning van een imker komt echt zelden voor!

Kerkuilen: Betreft de kerkuilen was het ook een prima jaar bij ons. Op 2 van de 3 locaties is gebroed. Op de derde locatie was in april nog wel een kerkuil waargenomen maar daar is nu geen activiteit meer te zien. Op de locaties waar is gebroed trof ik 3 jonkies in de kast aan en in beide kasten nog 2 niet uitgekomen eieren. Het zou goed kunnen dat die eieren ook nog zijn uitgekomen gezien de leeftijd van de donsjongen. Dit hebben we niet meer gecontroleerd om verdere verstoring te voorkomen, het was immers al duidelijk dat er met succes was gebroed en de overlevingskans van de jongste uilen is meestal toch het kleinst.

Wij hebben maar een paar kerkuilenkasten en dan heb je met een paar stabiele locaties al snel een goed gemiddelde, maar landelijk gezien heeft de kerkuil echt wel wat gemerkt van de week dat ons land onder een dik pak sneeuw lag. In die periode kan de kerkuil die bijna volledig afhankelijk is van muizen niet aan voedsel komen en dan kan de populatie snel afnemen. Dit in tegenstelling tot de steenuil die veel makkelijker ander voedsel weet te vinden. Met late broedsels is er dan weer wel wat herstel mogelijk (de kerkuil kan bij goed voedselaanbod bijna jaarrond tot broeden komen) maar het kan best een tijd duren voor de populatie weer op niveau is.

2019 - 2020 (steenuil en kerkuil)

Steenuilen: Betreft de steenuilen zijn 2019 en 2020 prima jaren geweest. Uiteindelijk hadden we tijdens onze controle in 2020 op 5 van de 12 locaties broedresultaat met in totaal 11 jonkies.

Wat opviel was dat we na het enorm goede muizenjaar wat 2019 was, nu in 2020 juist veel vogelveren aantroffen. Het hoofdvoedsel van de steenuil bestaat normaal gesproken uit muizen, maar mochten die niet voldoende voorhanden zijn schakelt hij makkelijk over op andere prooien zoals dus vogels. (ook insecten, amfibieën en zelfs regenwormen staan trouwens op zijn menu!)

Doordat ze zo’n gevarieerd menu hebben is voedsel meestal niet het grootste probleem waar ze mee te maken krijgen maar loopt het eerder mis als ze met verkeer in aanraking komen of als ze zelf op het menu komen staan van andere dieren.

Wat nu ook opviel was dat we vooral kleine legsels aantroffen. 1, 2 of 3 jongen in de meeste kasten terwijl dit er ook gerust 5 of 6 hadden kunnen zijn. Of dit ook door het mindere muizenjaar komt zou best kunnen, maar ook de weersomstandigheden in maart kunnen hier mede voor gezorgd hebben. Het werd toen ineens erg koud en zeer droog na een warm begin van de maand.

Maar al met al dus heel mooi dat we op 5 locaties broedresultaat hebben.

Ook nog even bijzonder om te vermelden is dat we in de kast die in de natuurtuin van het IVN hangt, nu al 3 jaar (en vooral bijzonder 3 winters) een honing-bijenvolk hebben zitten wat zichzelf goed weet te redden.

Kerkuilen: Betreft de kerkuilen was het toch een wat minder jaar. Op de locatie waar we eigenlijk altijd vrij grote broedsels aantreffen zat er nu maar 1 groot jong in de kast. Deze krijgt daardoor wel alle aandacht van de ouders dus de kans dat deze het red is daardoor wel weer wat groter…

Op de andere 2 locaties met een kerkuilenkast is er 1 onbezet en op de andere locatie is er 1 volwassen uil aanwezig.

2018 (steenuil en kerkuil)

Steenuilen: Voor de steenuilen is 2018 niet zo’n best jaar geweest. Uiteindelijk hadden we slechts op 2 locaties in totaal 5 jonkies.

Bij de kast in Oosterhout had zich in de winter een drama voltrokken en waren beide volwassen uilen gesneuveld. Wat hier precies is gebeurd blijft een raadsel maar voor het net bezette gebiedje betekent dit niet veel goeds. Daar waar je hoopt dat de jonkies uitvliegen en je met extra kasten in de buurt de populatie uit kunt bouwen zijn we weer terug bij af.

Een andere domper hadden we op een nieuwe locatie waar de gastgever zeker wist dat er uilen in de kast zaten. Op het moment dat we aan kwamen vloog er ook een uil weg, maar toen we de kast openden troffen we helaas een dode volwassen uil aan.

Omdat er in de omgeving veel overlast van ratten is vrezen we voor vergiftiging. Deze trieste berichten horen we ook van andere uilengroepen.

Het was sowieso een apart jaar met op een andere locatie 3 niet uitgekomen eieren. Dit blijkt ook bij andere uilengroepen voor te komen. Misschien heeft het vreemde voorjaar waarbij het nog laat koud was hiermee te maken.

Maar om een positieve draai aan het verhaal te geven hadden we op 3 locaties broedactiviteit en zat er op nog 2 andere locaties een uil bij de kast. Dus hoop op een mooi 2019 hebben we zeker!

Kerkuilen: Betreft de kerkuilen was er op de locatie waar we vorig jaar een koppeltje uilen aantroffen geen broedresultaat. Er werd door de gastgever zelfs gemeld dat hij nog maar 1 uil ziet…

Op de andere locatie troffen we net als vorig jaar 5 jonge uiltjes aan waarvan er uiteindelijk 4 zijn uitgevlogen.

2017 (steenuil en kerkuil)

Steenuilen: Voor de steenuilen is 2017 een jaar geweest waar gelukkig weer wat meer jonkies de kasten hebben verlaten! Uiteindelijk hadden we op 3 locaties in totaal 8 jonkies.

Erg leuk was het dat we op een locatie in Oosterhout waar we een extra kast hebben bij gehangen hier meteen in is gebroed! Op het moment dat we aankwamen vlogen er in ieder geval 2 jonkies rond de kast, dus ze waren er ook nog eens erg vroeg bij geweest.

Naast de 3 locaties waar is gebroed hadden we nog 2 andere locaties waar een broedpaar aanwezig was. Hier is niet in de kasten gebroed maar deze locaties bieden voldoende mogelijkheden voor een broedgeval buiten de kast… dus wie weet.

Een opvallend nadeel van dit jaar was dat we op behoorlijk wat plaatsen in en om de kasten te maken kregen met de eiken processierups. Dit zorgde voor behoorlijk wat overlast en zal voor het komende jaar de nodige voorzorgsmaatregelen vereisen. 

Kerkuilen: Betreft de kerkuilen hebben we weer positief nieuws over de locatie die 2 jaar lang  verlaten is geweest, want hier is inmiddels weer een koppel uilen aanwezig! Er is zelfs nog een ei gelegd, maar dit is helaas niet bebroed. Ook bleef het hierbij en zijn er geen extra eieren meer gelegd. Wellicht betreft het hier een nog jong en onervaren vrouwtje en brengt de toekomst meer geluk…

Op de andere locatie troffen we 5 jonge kerkuiltjes aan waar er uiteindelijk 4 van zijn uitgevlogen!

2016 (steenuil en kerkuil)

Steenuilen: Betreft de steenuilen is 2016 een wisselend jaar geweest met in juni enigszins tegenvallende broedresultaten, maar tijdens de schoonmaakronde begin december wel weer extra bezette gebiedjes!

Tijdens de broedcontrole troffen we slechts 3 jonge uiltjes aan, en deze ook nog allemaal op 1 locatie. Op een andere locatie waar de gastgever een week ervoor nog 3 jonge uiltjes had gezien lagen er nu 2 dode uiltjes in de kast en geen spoor van het derde uiltje… De volwassen vogels werden door hem nog wel gezien, dus waarom dit mis is gelopen blijft een raadsel. Op een derde locatie troffen we nog een vrouwtje aan in broedhouding. Erg vreemd, en het vermoeden wat we hadden dat hier iets niet helemaal goed was bleek in december te kloppen omdat we toen een niet uitgebroed eitje vonden.

Maar het jaar eindigde dus positief met in december op 7 van de 10 locaties uilen-activiteit! Spannend wat dit voor het komend broedseizoen gaat betekenen…

Kerkuilen: Betreft de kerkuilen, was er op 1 van de 2 locaties waar we een kast onderhouden wederom broedsucces! Hier zijn maar liefst 7 jonkies uit de eitjes gekropen. Na terugkoppeling van de gastgever hoorden we later dat er hier 5 van zijn uitgevlogen!

2015 (steenuil en kerkuil)

Steenuilen: In de eerste week van juni was het weer zover en hebben we de kasten gecontroleerd op de aanwezigheid van uilen, met hopelijk zelfs broedresultaat. Dit viel zeker niet tegen, want na afgelopen jaar met een piek in de muizenstand was het al wel duidelijk dat dit jaar anders zou gaan verlopen. De muizenstand verloopt namelijk altijd met een golfbeweging en zodoende is er dit jaar gewoon beduidend minder “voedsel” voorhanden voor de uilen. 
We hebben betreft de steenuilen op 3 van de 10 locaties in totaal 9 jongen in de kasten aangetroffen. En op een locatie waar uiltjes onder het dak van een oude schuur hebben gebroed, hebben we een nestkast geplaatst omdat de vervallen schuur in het najaar wordt gesloopt. Hopelijk wordt deze door de binnenkort dakloze uiltjes in gebruik genomen.

Kerkuilen: Wat betreft de kerkuilen, is de locatie waar we afgelopen jaar de dode uilen aantroffen helaas niet meer in gebruik. Op de tweede locatie hadden we meer geluk, want hier zijn vier jonkies uit de eitjes gekropen. Na terugkoppeling van de gastgever hoorden we later dat er hier twee van zijn uitgevlogen! In de impressie steenuilen- en kerkuilenbroedtelling 2015 van Pierre van de Calseyde valt hierover meer te lezen.

2014 (steenuil en kerkuil)

Sinds dit jaar verzorgen we buiten de steenuilenkasten ook op 2 locaties kerkuilenkasten. Dit is een mooie aanvulling van het project omdat ook deze uil hulp nodig heeft!

Steenuilen: Als we gaan kijken naar het jaar 2014 hebben we kunnen zien hoe grillig de natuur kan zijn, maar deze keer gelukkig ten goede! Na het mindere jaar 2013 bracht 2014 een grote ommekeer, waarschijnlijk veroorzaakt door het gigantisch goede muizenjaar. Tijdens de broedcontrole in juni werd dit al een beetje duidelijk, met resultaat op 3 locaties en in totaal 8 uitgevlogen jongen. Maar vooral tijdens de schoonmaakronde was het mooi om te zien dat we op 2 locaties uiltjes aantroffen waar we deze niet eerder hadden gezien! Dus ondanks dat we 1 locatie met uiltjes hebben overgedragen aan de groep van Raamsdonk zitten er nu toch op 4 van de 9 locaties steenuilen en zijn we erg benieuwd hoe dit zich doorzet naar 2015!

Kerkuilen: Betreffende de kerkuilen hebben we een redelijke start gemaakt met de 2 kasten. In allebei de kasten was er broedresultaat, met in 1 van de kasten zelfs 7 jonkies. Helaas is er daar wel iets gigantisch mis gegaan want geen van deze uiltjes heeft het overleeft, waarschijnlijk doordat er iets met één van de ouders is gebeurd. Een uilenleven is nu eenmaal erg kwetsbaar en dat werd hier op wel erg pijnlijke wijze duidelijk gemaakt! Het is nu te hopen dat de overgebleven uil voor het volgende seizoen weer een partner weet te vinden.

2013 (steenuilen). 

Tijdens de controles in 2013 is gebleken dat de negatieve trend van 2012 zich toch weer wat verder heeft doorgezet. We hebben op 1 locatie 3 jonge uiltjes in de kast aangetroffen en op een andere locatie is er niet in de kast gebroed, maar hebben ze zich net als vroeger weer onder de nok van het dak gevestigd. Maar op de 2 locaties waar we vorig jaar nog eenzame uiltjes aantroffen in de kast, is het ze helaas niet gelukt om een partner te vinden, en waren de kasten leeg. Omdat de locaties waar de kasten hangen zeer geschikt zijn, en er zeker steenuilen in het gebied rondhangen, wanhopen we niet… maar hopen we wel op betere tijden!
Lees de impressie Steenuilenbroedtelling van Pierre van de Calseyde.

2012 (steenuilen). 

Na het positieve jaar 2011 viel het jaar 2012 toch een beetje tegen. We hebben op 2 locaties broedresultaat behaald, met in totaal 6 uitgevlogen jongen. Op 1 locatie waar nog nooit een uiltje had gebroed troffen we 3 dode jongen aan in de kast. Dit was een erg triest gezicht, vooral omdat de jonge uiltjes echt nog maar een goede week nodig hadden gehad om uit te kunnen vliegen. Ook was er op 2 locaties waar in 2011 nog gebroed werd nu maar 1 uiltje aanwezig. Dit alles geeft eens te meer aan dat het leven van een steenuil vol gevaren zit, en dat ondanks de positieve trend van de laatste jaren het een erg kwetsbare soort blijft.

2011 (steenuilen). 

Tijdens de voorjaarscontrole in mei waren we benieuwd of de positieve winterresultaten zich door hadden gezet, en dit bleek gedeeltelijk zo te zijn. In een kast waar in de winter een uiltje aangetroffen werd was nu een merel aan het broeden, maar in totaal hadden we wel op 3 locaties broedresultaat! Dit kwam neer op 10 uitgevlogen jonge steenuiltjes, wat ons beste resultaat tot nu toe betekend. Toen we achteraf bericht kregen van een van de locaties dat er niet in de kast, maar wel onder zijn dak gebroed was konden we echt spreken van een positieve vooruitgang in het project!

2010 (steenuilen). 

Tijdens de controle in juni 2010 hebben we op 1 adres drie jonge uiltjes aangetroffen, in een tweede kast is wel gebroed, maar waren de uiltjes reeds uitgevlogen. Ten opzichte van 2009 betekent dit dat we in een extra kast broedresultaat hebben en er in ieder geval 1 uiltje meer is uitgevlogen. Dus ondanks een erg strenge en lange winter lijkt het weer de goede kant op te gaan! Dit bleek ook wel bij de eindejaarsschoonmaak waar de kasten in orde worden gemaakt voor het nieuwe broedseizoen. we troffen in 2 extra kasten een steenuiltje aan! Dit betekend dat er zich inmiddels in 4 van onze kasten een uiltje heeft gevestigd. Buiten dit positieve resultaat was het erg leuk om te zien dat ondanks de besneeuwde omstandigheden, de uiltjes een mooie voorraad muizen hadden weten te verzamelen.

2009 (steenuilen). 

Nadat we in 2008 goede resultaten hadden geboekt, met uiteindelijk 7 geringde jongen, zijn de resultaten in 2009 jammer genoeg tegengevallen. Er is slechts op 1 locatie gebroed, met uiteindelijk 2 uitgevlogen jongen. De redenen hiervoor zijn waarschijnlijk de strenge winter, en een erg slecht muizenjaar. Ook bij collega groepen vielen de resultaten tegen.

 

2008 (steenuilen). 

In 2008 zijn sinds het opstarten van het project de beste resultaten tot nu toe geboekt. Op 3 locaties was er broedresultaat, en op 2 locaties hiervan zijn ook daadwerkelijk jongen uitgevlogen. Deze in totaal 7 jongen zijn geringd, om eventueel in de toekomst nog meer gegevens te kunnen verzamelen.