De geschiedenis van de Heebrig

Vele miljoenen jaren gelden maakte Zuid-Limburg deel uit van verschillende zeeën. Eerst de Krijtzee en daarna nog verschillende tertiaire zeeën. Aan de Krijtzee danken we de zachte kalksteen, die men in Zuid-Limburg "Mergel" noemt. Aan deze mergel danken wij vervolgens weer de zeldzame kalkflora in Zuid-Limburg.

Ongeveer 6 miljoen jaar geleden werd de bodem van Zuid-Limburg tot boven de zeespiegel opgeheven. Het eerste stukje bodem van Nederland ontstond op de plaats waar nu het hoogste punt van Nederland ligt, de Vaalserberg. De Vaalserberg ligt nu op 323 meter boven de zeespiegel.
Tijdens het ontstaan van het eerste stukje Nederland werd er in de Vogezen en de Ardennen een rivier geboren die wij veel later Maas zouden noemen. Deze Maas stroomde vanuit de Vogezen dward door de Ardennen. Even ten noorden van de huidige plaats Luik boog de Maas af in oostelijke richting. Daar waar nu de plaatsen Noorbeek, Epen, Vijlen, Bocholtz en Kerkrade liggen. De Maas vervolgde haar stroom richting Duren waar de zogenaamde Oost-Maas in de Rijn vloeide. (zie kaartje).

Meer dan 4 miljoen jaar zou deze Oost-Maas in dezelfde richting blijven stromen. Ongeveer 1,8 miljoen jaar gelden, toen een IJstijd ten einde ging, bracht de Oost-Maas zoveel puin mee (stenen, grind, zand en klei) dat het hele dal er mee vol raakte. Het water kwam zo hoog te staan dat het tussen Margraten en Ubachsberg over de noordelijke dalwand heen stroomde en daar een nieuw dal deed ontstaan. De Oost-Maas had een groot deel van haar dal verlaten en zou geleidelijk aan steeds meer naar het westen gaan stromen. De Maas stroomde uiteindelijk niet meer vanaf Luik naar het oosten, maar bijna recht naar het noorden. De Oost-Maas noemt men vanaf nu West-Maas of kortweg Maas.

Daar waar ooit de Oost-Maas stroomde, zien we weinig of niets meer van deze rivier. Alleen wanneer we in de bodem gaan graven of de landschapsvormen bestuderen, kunnen we er nog wat van terugzien. Hier waar nu de Heemtuin ligt, werd bij het graven, stenen, grind en zand gevonden. Na wat graafwerk ontdekte men dat deze grind- en zandlaag wel 10 meter dik was. In de eerste helft van de vorige eeuw kocht het gemeentebestuur het terrein en liet op deze plats grind en zand afgraven.
Het zand werd verkocht aan iedereen die zand nodig had om te metselen, strooien of wat dan ook.
Wetenschappers die de grindgroeve bezochten kwamen al snel tot de ontdekking dat het grind en zand afkomstig was uit de Vogezen en Ardennen en dat het door de Maas hierheen gebracht moest zijn. Niemand wist echter te vertellen wanneer dat gebeurd was. Pas in 1974 slaagde men er in te berekenen dat de Maas hier meer dan 1,8 miljoen jaar gelden gestroomd heeft.

In 1958 werd de grindgroeve verlaten. Niet omdat er geen grind meer was, maar omdat men op andere plaatsen voor minder geld grind en zand kon kopen. Toen het graven niet meer lonend was, werd er sinds 1950 afval gestort. In 1973 was het stort vol en werd het afgedekt met een laag grond.

Sinds 1974 is het IVN Vijlen-Vaals de trotse beheerder van deze door harr zelf aangelegde natuurtuin.