Vogels kijken doe je met je oren 3 april 2016

door Ton van Rossum

Het is nog donker als op zondag 3 april om kwart over zes de eerste deelnemers zich melden voor de vroege volgelexcursie in het Reeuwijkse Hout. Om half zeven is de groep gegroeid tot 18 deelnemers en kan de excursie beginnen. Dit keer gaat het om het herkennen van vogels aan de hand van hun zang. Niet de makkelijkste manier om vogels te determineren, maar wel een effectieve. Want hoe vaak komt het niet voor dat je een vogel hoort zingen of roepen, maar hem of haar niet in beeld krijgt door het dichte bladerdek. Vogelzang herkennen leer je niet uit een boekje en een cd of app zijn handige hulpmiddelen, maar buiten in het veld, in het echt, doe je toch de meeste ervaring op. De beste manier om vogelzang te leren is door er vroeg op uit te gaan. Dat betekent een excursie rond zonsopgang.

Nog voor we op stap gaan horen we de gekraagde roodstaart, die vaak als eerste ’s morgens gaat zingen. Eenmaal op stap horen we links en rechts winterkoningen. Hun zang valt vooral op door het grote volume. Het is nauwelijks te begrijpen hoe zo’n klein vogeltje zo’n kabaal kan maken. In de dichte onderbegroeiing miegelt het van de winterkoningen die met hun luide zang andere zangers overstemmen. Het geeft de deelnemers de gelegenheid om de kenmerkende strofe van heldere tonen en een snelle triller in te prenten. De roodborst met zijn bescheiden zang komt er nauwelijks boven uit. Dat geldt niet voor de zanglijster wiens luide zang al van ver te horen is. Rond zonsopkomst is het vogelkoor op z’n best. Alles zingt door elkaar en het kost moeite om individuele vogelzang te onderscheiden. We horen de: merel, koolmees, pimpelmees, heggemus, de houtduif en de rauwe roep van fazanten. Als het echt licht geworden is zijn ook de tjiftjaf, fitis, vink, ekster, grote bonte specht en groene specht wakker geworden en laten zich horen. Na enig speurwerk zien we hem ook, de grote bonte specht, als hij boven in de boom zijn korte roffel roffelt. Aan de waterkant horen we: meerkoet, waterhoen, wilde eend, kokmeeuw, grauwe gans en in de verte de roep van grutto’s. We zagen ook nog: grote zilverreiger, scholekster, kuifeend, smient, staartmees en knobbelzwaan.  

Door het gebruik van onze oren en de herkenning van vogels op geluid, zagen we meer, dan wanneer we alleen onze ogen hadden gebruikt. Vogels kijken met je oren verrijkt!    

Méér foto's? Kijk hier.