IVN afd. Borger-Odoorn
Natuur in de Buurt
zaterdag19aug2017

Verslag excursie Bargerveen

Op zaterdag 12 augustus arriveerden 18 deelnemers carpoolend of individueel rijdend bij de schuur van Staatsbosbeheer in Zwartemeer voor de excursie in het Bargerveen. Boswachter Eric Bloeming ontving ons met koffie en thee.
Daarna vertelde hij een uurtje over het wel en wee van het veengebied. Lekker binnen, want het regende behoorlijk.

excursie BargerveenHet Bargerveen is een onderdeel van het Bourtangerveen, een hoogveenmoeras van 160.000 hectare, dat langs de grenzen van Nederland en Duitsland lag. Het veen is door turfwinning vanuit het noorden grotendeels verdwenen.
 ZO Drenthe was het laatst aan de beurt. Na de oorlog was turf als brandstof niet meer nodig. Het veen werd verwerkt tot turfstrooisel en het was grondstof voor Norit.

heikikkerIn 1968 werd de laatse 66 ha hoogveen gekocht door de Nederlandse staat om het te redden van de ondergang. Dit was het begin van het ondertussen 2000 ha groot natuurgebied Het Bargerveen, beheerd door Staatsbosbeheer.
 Hoofddoel van SBB is het weer op gang brengen van de hoogveenvorming, die was door de ontwatering van het veen tot stilstand gekomen.

veenbesHoofdrol bij de vorming van hoogveen speelt veenmos. Een plantje zonder wortels dat leeft in en op zuiver regenwater. Het groeit aan de bovenkant en sterft aan de onderkant af. De resten vormen veen op de bodem in zuur en zuurstofloos water. Onder optimale omstandigheden vormt zich op die manier een laagje veen van één mm per jaar. Onze nazaten hebben dus over duizend jaar weer een meter nieuw hoogveen.

BargerveenDie optimale omstandigheden zijn er nog niet in het Bargerveen. Belangrijk is een constant hoog waterpeil. Door het aanleggen van van veen- en leemdijken, het dempen van sloten en het aanleggen van waterbekkens probeert men dit te bereiken. Rond het gebied worden “bufferzones” aangelegd om te voorkomen dat er teveel water wegsijpelt.

wandeling BargerveenNa de lezing een prachtige wandeling door het niet openbaar toegankelijke deel. Eerst nog met regen, maar het werd droog met af en toe een wel te verdragen miezertje.
 We liepen over brede en smallere leem- en veendijken. Links het ontzettend natte veengebied en rechts het op dit moment meters lager liggende wateroppervlak van een spaarbekken. Eerst nog weelderige begroeiing. Hier en daar al behoorlijke pakketten veenmos. Veenmos zorgt voor een zure omgeving, waarin veel planten zich niet kunnen handhaven. Maar wel bv. zonnedauw, witte snavelbies, wollegras, kleine veenbes ,veenpluis, beenbreek en lavendelheide.

zonnedauwVerderop bij het zg. Meerstalblok stonden we in een gebied waar de ontwikkeling al redelijk ver gevorderd is. Het hoogste punt van het Bargerveen, maar wel kletsnat. Begroeid met dopheide. Wie zich buiten het pad waagde stond op een golvende ondergrond en riskeerde wegzakken in het moeras.

lavendelheideEven verder op een klein gebiedje vijf heidesoorten bij elkaar: dopheide, struikheide, kraaiheide, kleine veenbes en lavendelheide. Een prachtig gebied. Een geslaagde excursie alleen jammer dat we door het minder mooie weer veel vlinders, libellen en vogels hebben gemist.

Vanaf de schuur van SBB, Kamerlingswijk OZ 83, Zwartemeer kun je mooie fiets-en wandeltochten maken. Negentig procent van het gebied is openbaar toegankelijk.