Hoogeveen
Vogels
maandag28mei2018

Haantje in de toppen van naaldbomen

Kleinste vogel van Europa heel moeilijk te fotograferen

Vijftien excursiegangers in het Spaarbankbos. Het is voorjaar. Je wilt graag alle vogels laten zien en horen. We blijven staan naast een perceel Douglas- en fijnsparren. Iedereen is doodstil.

Van de vijftien mensen zijn er misschien vijf of zes die het geluid van een goudhaantje kunnen horen. Ik helaas ook niet meer. De zang is ijl en heel hoog, te hoog voor een wat ouder gehoor. Kinderen horen het geluidje wel, een kort liedje zriezrie-zrie. Dan maar wachten tot het piepkleine vogeltje tevoorschijn komt in het groen van de sparren.
De kijkers zijn gericht. Even hangt een goudhaantje onderaan de naalden van een laaghangende tak. Weg is hij weer. Enkele goudhaantjes vliegen mee in een groepje kool- en pimpelmezen. Met hun miniatuur snaveltje pikken ze tussen de naalden naar luizen, spinnetjes en kleine insecten. Goudhaantjes zijn algemeen voorkomende zangvogels die zich moeilijk laten zien. Het grootste deel van het jaar leven ze hoog in dennen en sparren

Beweeglijkheid
Met een lengte, van snavelpunt tot staartpunt, van 9 centimeter is het goudhaantje de kleinste vogel van Europa. Hij weegt 5 gram. Het mannetje heeft een oranje streep met zwarte randen op de kruin. Het streepje van een vrouwtje is eigeel (foto). Het is niet een haantje met opgezette hanenkam. Hoewel, bij opwinding en gevaar gaat het kammetje iets opstaan. Rusteloos zoeken ze tussen de naalden naar voedsel. Dat maakt het erg moeilijk ze op de camera vast te leggen.
Toch zijn ze dicht te naderen, bijna tam, maar hun beweeglijkheid maakt fotograferen tot een teleurstelling. Totdat ik onlangs in de nieuwe aanplant ten noordwesten van de Boerenveensche Plassen stond. De grove dennen zijn hier ongeveer twee meter hoog. Op ooghoogte
scharrelde een vrouwtje goudhaan tussen de lange dennennaalden. Rustig blijven staan en langzaam de zoeker van de camera naar de ogen brengen. Je maakt 20 tot 30 foto’s in de hoop dat op een enkele het goudhaantje scherp
staat. Tot mijn verbazing ging het vogeltje op drie meter afstand op een tak zitten en keek me aan. De camera klikte en ik kon in alle rust een video maken. Eigenwijs beest, maar wat mooi en wat een mazzel dat het je lukt foto’s te maken. Het filmpje staat hier: https://youtu.be/t7i4QQH7V3U 

IVN Hoogeveen Hero Moorlag goudhaanKlein Jantje
Foto en video laten een groen vogeltje zien dat compact op de naalden zit. Eigenlijk niet meer dan een grijsgroen balletje, maar wel met heldere en relatief grote kraalogen en een pittig snaveltje. Een dapper vogeltje, want hoe de winter ook uitvalt, hij blijft in ons land. Wel komen uit het noorden goudhaantjes onze kant op om te overwinteren.
Dan is het niet ondenkbaar een vuurgoudhaantje te zien. Die ziet er precies zo uit als het goudhaantje, maar heeft onder de zwarte kruinstrepen nog een witte streep. Goudhaantjes weven van haren en veertjes een komvormig hangend nestje onderaan de tak van een den of spar. Ze kunnen de opening samentrekken om de warmte beter vast te houden. In het nestje komen gemiddeld tien witte eitjes met grijze wolkjes. Veel jongen dus, maar de meeste worden net ouder dan acht maanden. Het valt voor deze vogeltjes blijkbaar toch niet mee zich te voeden.
Op de video staat een tweede kleine vogel, de kleine barmsijs, 11 centimeter groot. Evenals de groene sijs peutert de barmsijs zaadjes uit elzenproppen. Ik zag vijf barmsijsjes acrobatisch hangen in de elzen bij de Boerenveensche Plassen.
Op de voedertafel in de tuin hebben veel mensen de afgelopen winter het winterkoninkje gezien, Klein Jantje of, in het Drents, Dunderstientie. Ook zo’n dapper vogeltje, met 9,5 centimeter slechts weinig groter dan het goudhaantje. Een bruin balletje met opgewipt staartje en luide zang.

Tekst en foto: Hero Moorlag