Helmond
Paddenstoelen
maandag30nov2020

Oranje

Ik ben helemaal gegrepen door de fascinerende vormenrijkdom van paddenstoelen. Sinds een jaar, dankzij een leerzame introductie door Theo van Loo, ben ik er in de herfstmaanden volop bezig.
En met duizenden soorten in Nederland, waarbij de vorm afhankelijk van leeftijd en omstandigheden erg variabel kan zijn, lijkt er aanvankelijk geen beginnen aan.
Maar gaandeweg ga je soorten herkennen, komt er enige structuur in de vormenrijkdom. Een russula ken ik nu wel. En dat er in de veldgids 39 beschreven worden, van de meer dan 100 in Nederland voorkomende, ontmoedigt me niet.

En dan de kleuren! De meest felle kleuren komen voor.
Maak kennis met een kleine selectie uit mijn oranje trofeeën van de afgelopen maanden.

Bij elk voorbeeld geef ik de link naar de website van waarneming.nl waar je nader kennis kun maken met de soort.

oranje paddenstoelRupsendoder, Coovels Bos
De schimmel infecteert de rups van een vlinder en voedt zich met het weefsel van de pop. Daaruit komt in het najaar dit vruchtlichaam uit te voorschijn.
foto's rupsendoder

oranje paddenstoelZwavelzwam, Sallandse Heuvelrug
Een parasiet of necrotrofe zwam die vooral voorkomt op vrijstaande loofbomenlangs wegen en in parken.
Het vruchtlichaam kan tot bijna een halve meter groot worden.
foto's zwavelzwam

oranje paddenstoelOranje aderzwam, Stiphoutse Bossen
Een korstvormige schimmel die veel voorkomt op dode takken, stammen en stronken.
foto's oranje aderzwam
 

oranje paddenstoeloranje paddenstoelGlanzend druivenpitje, Terschelling
Geen paddenstoel maar een slijmzwam, een primitievere levensvorm.
foto's glanzend druivenpitje

oranje paddenstoelBloedweizwam. Bakelse Beemden
Ook wel gewone boomwrat of 'blote billen'-paddenstoel genoemd.
Maar net als de vorige is dit ook geen paddenstoel maar een slijmzwam.
Slijmzwammen zijn in hun verschijningsvorm erg veranderlijk. Bij deze twee soorten is de felle oranje kleur na een dag al veranderd in minder opvallend bruin.
foto's bloedweizwam

Meer weten over slijmzwammen?
Slijmzwammen

oranje paddenstoelRoze mestschijfje, Buntven
Een interessante vondst die in eerste instantie niet opviel. De vossendrol zag ik. Toen ik die beter bekeek, zag ik pas de oranje vlekjes.
Ik ben er nog niet achter wat de netvormige structuur in de drol is. Een kunststof matje? Een lintworm?

oranje paddenstoelDe schimmel groeit op rottend organisch afval en op mest.
foto's roze mestschijfje

oranje paddenstoelGewone wimperzwam, Coovels Bos
Ook zo'n kleine oranje schijfje dat in eerste instantie niet opvalt. Mijn  aandacht ging uit naar een grote houtzwam op een dode stam. Toen pas viel mijn oog op de kleine, 5 mm grote, schijfjes achter loszittende bast.

oranje paddenstoelEn pas als je van dichtbij kijkt of met een loupe, dan zie je pas de fijne wimpers langs de rand.
De zwam komt algemeen voor en groeit op vochtig dood hout.
foto's oranje wimperzwam

oranje paddenstoelOranjerode stropharia, Warande
Een paddenstoeltje, diameter hoed tot 5 cm, met een klassieke vorm: hoed op een steel. Hij komt vooral voor op houtsnippers in tuinen en parken. 
foto's oranjerode stropharia

oranje paddenstoelGrote oranje bekerzwam, Stiphoutse Bossen
Deze zwam zie je niet snel over het hoofd. Hij heeft een voorkeur voor verstoorde, voedselrijke bodems en komt dus nogal eens voor naast paden en fietspaden.
foto's oranje bekerzwam

oranje paddenstoelGele trilzwam, Warande
Een bijzondere vorm. Bij aanraking trillend gelatineus vruchtlichaam, in kleur variërend van goudgeel, via bleekgeel tot bijna kleurloos. Lang is gedacht de de schimmel in dood hout groeit. Inmiddels ontstaat het inzicht dat hij parasiteert op een schorszwam.
Zeer algemeen gedurende het hele jaar.
foto's gele trilzwam 

oranje paddenstoelRechte koraalzwam, Warande
Komt algemeen voor in loofbossen op vermolmd hout.
foto's koraalzwam

oranje paddenstoelPeenrode melkzwam, Terschelling
Matig algemeen (= je vindt hem niet zo gemakkelijk), vanwege de kritische voorwaarden voor zijn standplaats: zure en kalkhoudende zandige bodems, onder naaldhout. Vrij algemeen in de duinen.
foto's peenrode melkzwam

oranje paddenstoelVermiljoenhoutzwam, Stiphoutse Bossen
Een houtzwam die de voorkeur heeft voor in de zon liggend dood loofhout.
Deze zat op een dode tak tussen de struikheide bij een ven.
foto's vermiljoenhoutzwam

oranje paddenstoelGewoon meniezwammetje, Stiphoutse Bossen
In deze oranje fase wordt het meniezwammetje niet zo vaak gevonden. Meestal zie je ze in de roze, ongeslachtelijke vorm. Het zwammetje komt algemeen voor op dode takken en twijgen.
foto's meniezwammetje

oranje paddenstoelKleverig koraalzwammetje, Stiphoutse Bossen
Deze foto toont waarom oranje in de natuur zo mooi kan zijn. Het is de combinatie met het frisse groen waardoor de kleur er zo uitspringt.
Het zwammetje is algemeen op zandgronden en groeit altijd op naaldhout, meestal op hout dat al begraven is onder strooisel of overgroeid is door mos.
foto's koraalzwammetje

oranje paddenstoelGewoon vuurzwammetje, Stiphoutse Bossen
Wat een schoonheid, een paddenstoel waarvan je in extase raakt (niet door hem te eten; dat zijn vooral kaalkopjes). De hoofdfoto bij dit artikel is dezelfde paddenstoel.
Saprotroof, levend van dood organisch materiaal, met voorkeur voor zure bodems. Deze groeide aan de rand van een ven.
foto's vuurzwammetje

En nu nog een drietal onbeduidende oranje schijfjes.

oranje paddenstoelBorstelbekertje, Braakhuizensche Heide
Kleine oranje schijfjes van maximaal 10 mm groot. Ze vielen op als oranje spikkeltjes op een koeienvlaai. Hij lijkt enigzins op de wimperzwam hierboven, maar de wimpers zijn korter en en het substraat, de plek waar hij op groeit, is duidelijk anders.
De borstelbekertjes vormen een groep van ongeveer 20 verschillende soorten die alleen m.b.v. een microscoop van elkaar te onderscheiden zijn.
foto's borstelbekertjes

oranje paddenstoelGewoon korthaarschijfje, Brandevoort in een platgereden middenberm
Onbeduidende oranje vlekjes, enkele milimeters groot, op de zwarte grond in een middenberm. Maar als je héél goed observeert, met loupe, zie je dat de rand van de schijfjes zwart is van de korte haren. Vandaar de naam.
Ach, dat is ook zo aardig van paddenstoelen; ze hebben vrijwel allemaal een Nederlandse naam.
foto's korthaarschijfje
 

oranje paddenstoelKlein oranje zandschijfje, Stiphoutse Bossen
Ik zag deze naast het vuurzwammetje. Ik meende toch zeker te weten dat ik weer een korthaarschijfje had gevonden.
En toch maar weer foto's maken; thuis zoek ik het wel weer uit.
En de app (Obsidentify) gaf met hoge waarschijnlijkheid toch iets anders aan. Nooit te snel conclusies trekken bij paddenstoelen.
Rondom het ven hadden afgelopen zomer schapen gelopen. Het lag er bezaaid met schapenkeutels. In de veldgids lees ik onder het kopje 'verspreiding': vaak op piesplekken van wild.

Zwammen, een boeiende wereld.

Anne Regts