Groningen Haren
Natuur in de Buurt
donderdag19nov2020

Blog #7

Zombies in de tuin

Ike Pots

Wat zijn insecten toch fascinerend mooi. Niks leukers dan wanneer ik een bijzonder uitziend beestje zie. In de zomer is het natuurlijk topdruk. Met de camera leg ik ze vast op de gevoelige plaat en hoef ik ze niet te vangen.

Ze zijn niet alleen mooi maar ook hun rol in de natuur en hoe ze zijn aangepast is verbluffend. Daar kan ik me zo over verbazen. Ieder keer wanneer ik iets nieuws heb ontdekt, realiseer ik me hoe weinig ik toch weet. En juist dat inspireert me om me te verdiepen in de insectenwereld. Die mooi maar ook gruwelijk kan zijn.

Dat bleek toen ik op een nazomerse dag een bijzonder insect op mijn laatste aardbeien zag zitten. Zo met het blote oog een vlieg met witte strepen. Bijzonder! Voor mij een nieuwe soort en dus was mijn interesse gewekt.
Snel de camera gepakt... meestal als je terugkomt bij het onderwerp zijn ze gevlogen, maar deze keer niet. Zij/hij hing nog net zo stil aan de aardbei als hiervoor. Misschien was de aardbei wel heel erg lekker?
Maar gaandeweg merkte ik dat dit bijzondere insect, als versteend, een stilleven was gaan leiden. De aardbeiplant in kwestie had ik aan de pergola opgehangen en na wat verder speurwerk zag ik aan de onderkant van de pot nog een aantal hangen. En in dezelfde vreemde houding. Wat was hier aan de hand? Eerst maar zien met welke vlieg we te doen hebben.

En daar begon de zoektocht. Ik kon de soort niet achterhalen. Geen enkele vlieg met zulke witte strepen. Met het loepje erbij bleek het om pluizige streepsgewijze uitstulpingen te gaan. Alsof deze vlieg te veel had gegeten en dit nu een uitweg naar buiten zocht.
Na heel wat speurwerk kwam ik helaas tot de ontdekking dat het, hoewel ze er vreemd uitzagen, toch om doodnormale vliegen ging (zijn ook mooi). De bijzondere witte strepen behoorden toe aan een ander organisme. De ongelukkige vliegen waren aangetast door de schimmel Entomophthora muscae, wat letterlijk betekent ‘insectendoder’.

De sporen van deze schimmel zijn erg plakkerig en blijven gemakkelijk aan een nietsvermoedende vlieg plakken. De schimmeldraad die na ontkieming uit de spore groeit, breekt met kracht door het harnas van de vlieg en groeit naar binnen. Eenmaal binnen doet hij zich eerst tegoed aan het ‘vliegenbloed’ en vervolgens worden de vetcellen opgesoupeerd. Na deze onvrijwillige liposuctie zijn de hersenen aan de beurt.

schimmelvlieg,schimmel,vlieg,klapkont,Ike Pots

Bizar... maar het wordt nog erger.
Tijdens deze breinmaaltijd krijgt de vlieg nog een laatste instructie. Zij vliegt naar een hooggelegen plek, in dit geval mijn aardbeienpot. En met haar zuigsnuit zet zij zich vast. Daarbij spreidt zij haar vleugels en ook haar pootjes worden gespreid. Vervolgens sterft ze.

Het hele lijf wordt nu overwoekerd door de schimmel en het lijf zwelt op. Op de zwakke, zachte plekken van het vliegenlijf komen witte schimmeldraden tevoorschijn. Deze dragen de rijpe sporen die nu met kracht weggeschoten worden. Door de houding die de vlieg heeft aangenomen worden de sporen ongehinderd verspreid. Dit hele proces duurt slechts enkele dagen.
Kortom: Wat weer een bijzonder natuurmoment. Je blijft je verbazen en verwonderen.

In de volksmond worden deze schimmels ook wel klapkonten genoemd, omdat het lichaam van het aangetaste insect openbarst als de schimmel rijp is.

Foto's: Ike Pots