Groningen Haren
Natuur in de Buurt
vrijdag11mrt2022

Blog #41

Het jaar van de eikelmuis

Paul Kusters

De zoogdiervereniging heeft 2022 uitgeroepen tot Jaar van de Eikelmuis. Dat ondersteunen ze met vrolijke en informatieve filmpjes op YouTube. Over de jaren heen besteedde Vroege Vogels regelmatig aandacht aan de eikelmuis, bedreigd ook in hun leefgebied in Limburg. Net als veel andere dieren, heb ik ze nog nooit in het echt gezien.

Maar een muis is het natuurlijk niet. Evenmin als de veldmuis of de rosse woelmuis. Om over de spitsmuis en de vleermuis maar te zwijgen. De naamgeving van dieren en planten heeft een lange en niet altijd even duidelijke weg afgelopen. Er is een vergaarbak die ‘muizen’ heet.

Hoezeer ik ook van (niet-)muizen houd, wat weet ik over ze? Die vraag leidde tot een paar avonden boeken doorbladeren, lezen en speuren op het internet en tot een toevallige ontmoeting met een ware muis, moet je zeggen, zo lees ik.

Achter in de tuin staan twee compostbakken. We hoopten op een egel die, omdat de bakken goed toegankelijk zijn, onder de bladeren een warm winterholletje zou maken. Maar de aandacht van de buurtkatten voor de bakken duidde op iets heel anders: westelijke huismuizen (Mus musculus domesticus). Niet ver van de compostbak hangt een vogelvoederhuisje. En natuurlijk vallen daar zaden en graantjes af. Je zou gek zijn als je er geen gebruik van maakt. Lekkernij bij de voordeur, zeg maar. We dachten dat dit de enige muizen in de tuin waren.

Omdat ik vaak door het achterraam de tuin in sta te kijken, zag ik een huismuis onder wat stenen vandaan komen. Eerst wat voorzichtig, snel een graantje knabbelend en wegwezen. Alert, voortdurend om zich heen kijkend. Maar na een paar keer heen-en-weer – er werd ook voedsel mee de schuilplaats in genomen – leek de muis zich te ontspannen. Hij bleef langer bij het voedsel zitten, at rustiger. Uiteindelijk ging hij zelfs op een van de stenen zitten, in een randje zon. Het duurde zeker tien minuten voordat de muis verdween, geschrokken door een pimpelmees die in een tak boven hem landde? De volgende dag, tijdens een lange observatie, waagde de muis zich op het pad door de tuin totdat iets deze verkenning verstoorde. De muis sprong zeker 20 centimeter omhoog, boven het gras uit, draaide in zijn vlucht 180 graden om en verdween onder de stenen voordat ik de echte oorzaak had achterhaald.

Een beetje jammer waren mijn observaties wel: we willen geen kleine knaagdieren zo dicht bij de woning. Dus zijn we beter gaan opletten waar het voedsel voor de vogels neergelegd wordt. Bovendien vermoeden wij dat ons voedselaanbod de muizen in een meer kwetsbare positie brengt ten opzichte van de vele katten die door onze tuin lopen.

huismuis,echte muizen,Saxifraga-Luc Hoogenstein

Er is opvallend weinig onderzoek gedaan naar het gedrag van muizen onderling. We gebruiken muizen vooral ten behoeve van mensen. Zo stelde Eva Meijer in een aanbevelenswaardige online-lezing over politieke dieren (17 februari j.l.). Zij observeerde ex-laboratoriummuizen die ze in huis heeft genomen in een samenwerkingsproject tussen de Universiteit Utrecht en Animal Rights. De muizen moesten opnieuw hun sociaal gedrag leren, als ze niet al voor die tijd overleden zijn aan de neveneffecten van het onderzoek. Muizen communiceren met elkaar en tonen zorgend gedrag als een exemplaar ziek is.

Ik hoop dat de aandacht voor de eikelmuis er werkelijk toe leidt dat we deze knaagdieren beter gaan begrijpen, dat hun gedrag ons leert hoe we ze kunnen beschermen in hun leefgebied. Wat er vooral niet moet gebeuren is dat we nu massaal op zoek gaan naar het beestje. Dan toch liever een paar mooie beelden op YouTube en geen eigen observaties.

Wil je meer weten over de eikelmuis? Klik hier.
We schreven eerder over de huismuis in Blog#25.
En ken )e Eva Meijer nog niet? Zie hier.

Foto’s: Eikelmuis (Saxifraga|Mark Zekhuis), Huismuis (Saxifraga|Luc Hoogenstein(

Reageren? ivngroningen.redactiegroeningen@gmail.com