Groningen Haren
Natuur in de Buurt
vrijdag09okt2020

Blog #4

Cold case nachtzwaluw

Anna van Beek

Een warme nazomermiddag, 1994, Concordiastraat in Groningen. Ik fiets de straat uit en zie opeens midden op de weg iets vogelvormigs zitten... Een raar uitgevallen hondendrol? Dichterbij. Nee, toch echt een vogeltje… Nog dichterbij... Hè??! Dit is een nachtzwaluw! Dat typische verenpak dat aan grove boomschors doet denken, de liggende ovaal van de goudomrande oogjes. Maar dat kàn toch helemaal niet midden in de stad? Toch weet ik het zeker: zó ziet een nachtzwaluw er uit.

Is hij gewond, ziek? Wat doet zo’n beestje hier midden op straat? Ik parkeer mijn fiets op de standaard achter hem, om eventueel verkeer om hem heen te leiden, en pak hem voorzichtig op. Het moet ook een jong exemplaar zijn, want hij past makkelijk in het kommetje van mijn handen. Ziek ziet hij er eigenlijk niet uit, gewond ook niet, en dus gooi ik hem met een grote boog de lucht in: daar blijven zitten is in ieder geval geen optie. En kijk, hij blijkt prima te kunnen vliegen, mij in verbijstering achter latend…

Vogelaars die ik over dit voorval vertel, kijken niet erg overtuigd: een nachtzwaluw zittend op straat in de stad, dat is toch wel héél erg anders dan wat ze in speciale avondexcursies zoeken in bosranden en heidevelden.
En dan: een jóng dat zou zijn uitgebroed in de stad?! Ik moet me vergist hebben, het was vast een ander soort zwaluw, en was ik niet een beginneling in het vogelkijken?

Een warme nazomerdag, 2020, op de bank met een stapel oude ‘Grasduinen’s, de voorganger van het huidige tijdschrift ‘Roots’. En wat lees ik daar in een bijna veertig jaar oud nummer:

[…] “de voornaamste oorzaak van de achteruitgang van de nachtzwaluwpopulatie in onze streken is het verkeer. Het is bekend dat nachtzwaluwen graag op het warme asfalt zitten aan het einde van een warme dag. In hoeverre zij door het licht van een aanstormende auto worden verblind of menen te moeten reageren door zich stil en onbeweeglijk te houden, daar is men nog niet achter.” […]

Opeens, na zoveel jaar, tóch een duidelijke verklaring voor die bijzondere ontmoeting!
Wat een verschil met nu… Waar vroeger enkel de gediplomeerde bioloog geloofd werd als hij met een bijzondere waarneming uit het veld terug kwam, heeft nu vrijwel iedereen een smartphone altijd en overal bij zich. Wie de app ObsIdentify installeert en een foto of filmpje maakt van plant of dier, krijgt automatisch de naam daarvan (op een foutenpercentage na en afhankelijk van de kwaliteit van de opname).  De opname kan ook worden ingevoerd op de website van https://waarneming.nl. Desgewenst sturen de specialisten achter dit platform antwoord als je niet weet wat je hebt gefotografeerd.

Obsidentify,nachtzwaluwDoordat steeds meer mensen hieraan meewerken, is er veel meer informatie over de toestand van de natuur in ons land beschikbaar, en daarmee zoveel meer mogelijkheid tot bescherming.

Burgerwetenschap en wetenschap op z’n best: zo leer je met iedere waarneming iets bij over de soort, en help je wetenschappers en beleidsmakers mee om de biodiversiteit te beschermen. En wat een buitenkansje om de jeugd warm te maken voor natuur!

Foto: Nachtzwaluw (©Martijn Renders)