Gooise Heemtuin ook in 2021 verrassend!


Plattegrond Heemtuin

De IVN Werkgroep Heemtuin Educatie werkt nauw samen met de Stichting Wilde Planten Blaricum. De bijna 2000 m2 grote heemtuin kent dankzij haar unieke indeling een grote verscheidenheid aan flora en fauna. Informatieborden en steeketiketten bij de planten geven, ook als wij er niet zijn, een actueel beeld van wat er groeit en bloeit. Van eind maart tot en eind oktober werken leden van de werkgroep op woensdagochtenden aan het onderhoud. Belangstellenden zijn dan welkom voor een rondleiding, om rond te kijken of om gezellig mee te werken. Op verzoek verzorgt de werkgroep rondleidingen voor groepen. In de wintermaanden wordt er niet gewerkt. De tuin is het gehele jaar vrij toegankelijk. De Gooise Heemtuin is te vinden aan de Woensbergweg, naast de gemeentelijke begraafplaats van Blaricum. Nieuwe vrijwilligers zijn welkom.

Door middel van deze blog en op facebook houden we belangstellende op de hoogte van de ontwikkelingen in de heemtuin.

______________________________________________________________________

Heemtuin blog

Tekst en fotografie Wouter Nugteren
Eind mei/begin juni

Na mijn vorige heemtuinblog is er geruime tijd verstreken. Ook de natuur deed kalmpjes aan. Het was te koud voor de tijd van het jaar volgens de weermensen op de tv. De groeiontwikkeling in de tuin bleef inderdaad weken achter bij vorig jaar. Wie spreekt nu nog over opwarming van de aarde…? En dan die regen? Tijdens de on-Nederlandse droogte van de afgelopen jaren moesten we de waterpartijen vrijwel wekelijks bijvullen om ze voor droogvallen te behoeden. Tot nu toe hebben we er geen omkijken naar gehad.

Dit voorjaar deed denken aan het normaal van jaren terug. Het was het weertype Jantje lacht en Jantje huilt. Ofwel afwisselend een kort zonnetje gevolgd door een pittige regenbui. Je wist nooit waar je aan toe was. Dan volgde de vraag gaan we woensdagochtend gewoon in de tuin werken of niet? In de praktijk lieten we het zelden afweten. Soms stond de drijfnat geregende tuin bij aankomst in prachtig zonlicht, waarbij het jonge groen onwaarschijnlijk helder oplichtte. Dat was dan even genieten. Tijdens die korte lichtexplosies lieten de vogels zich uitbundig horen. Maar bij de onherroepelijke regenbui direct daarna dimden ze direct!

Heemtuin 2021

 In de maanden april en mei maar vaak langer, doorloopt de heemtuin gewoonlijk een ‘gele fase’. Die periode wordt gekenmerkt door opmerkelijk veel geel bloeiende plantensoorten zoals Brem, Stekelbrem, Gaspeldoorn, (het heerlijk geurende) Cipreswolfsmelk, Dotterbloem, Paardenbloem, Gele dovenetel, Muizenoortje, Stinkende gauwe, Hartbladzonnebloem en na een onderbreking, rond augustus het overvloedig aanwezige Schermhavikskruid. Met Schermhavikskruid hebben we een ‘liefde-haat’ verhouding, want de soort breidt zich ongewenst uit tot overal in de tuin. Niet in bedwang te houden! Vorig jaar hebben we voor de zekerheid zo veel mogelijk bloemen verwijderd kort voor ze tot zaadvorming konden komen, maar dat heeft niet veel opgeleverd. Op de Leemhelling blijft Schermhavikskruid welkom, elders steken we ze zo veel mogelijk uit de grond. Schermhavikskruid is volgens de Atlas Noord-Hollandse Flora een algemene soort voor het midden van het land en dan met name het Gooi. Als ze straks op de Leemhelling in bloei staan zie je een geel veld vol af en aan vliegende vlinders en bijen. Om je op te verheugen.

Heemtuin 2021 Heemtuin 2021

Gaspeldoorn kan slecht tegen vorst en komt van nature beperkt voor in het Gooi. Met de huidige warme winters gedijen ze steeds beter en dan zie je ze, vooruitlopend op het voorjaar, al heel vroeg bloemen dragen. Met winterrust heeft Gaspeldoorn weinig op. De struiken in de heemtuin zijn dit jaar halfdood uit de winterkou gekomen en zagen er slecht uit. Dan kan je maar een ding doen en dat is verjongen door ze stevig te snoeien en dan met rust te laten. Binnen twee weken kwamen uit het ogenschijnlijk morsdode hout tal van veelbelovende frisgroene stekelige sprietjes tevoorschijn. Volgend jaar kunnen we weer genieten van volop bloeiende Gaspeldoorns.

Afgelopen najaar hebben we als proef een deel van het Vlak en een aantal plekken op de Humushelling afgeplagd en ingezaaid met een bloemrijk graslandmengsel. We proberen zo een grotere variëteit aan inheemse bloemen en kruiden bevorderen. De zaden waren van de best mogelijke biologische kwaliteit. In het gebruikte zaadmengsel zaten liefst 27 inheemse soorten. We wachten de ontwikkelingen vol interesse af.
 

Heemtuin 2021 Heemtuin 2021

Boekweit heeft het vorig jaar goed gedaan op ons “boerenlandje” op de Humuswal. We hebben het opnieuw ingezaaid, maar nu vermengd met Huttentut. In het Gooi was het Boekweit eeuwenlang een traditioneel landbouwgewas uit de Duizendknoopfamilie. Van de driehoekige zaden werd meel gemaakt. Er zijn nog enige akkertjes over waar het gewas uit nostalgische overwegingen in ere wordt gehouden.  Huttentut is een olierijke plant met gele bloemen, die graag door bijen worden bezocht vanwege de overvloedige nectar. De olie werd vroeger gebruikt voor lampen, als spijsolie of als smeermiddel. De stengels waren geschikt voor het maken van bezems. In onze tijd is er enige belangstelling geweest voor toepassing van Huttentutolie als biodiesel. In 2009 vloog een passagierstoestel van KLM succesvol met huttentut-kerosine in een van de vier motoren.

Ieder werkdag sluiten we af met het invullen van de inventarisatielijst. Dat lijdt tot een mooi overzicht van wat de tuin biedt. Op 14 april noteerden we bijvoorbeeld: Bleeksporig bosviooltje, Bosanemoon, Boswilg, Cipreswolfsmelk, Dotterbloem, Gaspeldoorn, Gewone veldbies, Gewoon speenkruid, Grote veldbies, Heermoes, Kleine maagdenpalm, Kleine veldkers, Paardenbloem, Paarse dovenetel, Roze winterpostelein, Sleedoorn, Vingerhelmbloem, Vogelmuur, Wilde hyacint, Witte klaverzuring. Een aantal van deze soorten is intussen uitgebloeid met de belofte om volgend jaar terug te komen. Andere soorten namen stilzwijgend hun plaats in, zoals bijvoorbeeld Brem, Stekelbrem, Gewoon reukgras, Zomereik, Pinksterbloem en Pilzegge, die op hun beurt ook werden vervangen. De natgeregende tuin toonde na de warme dagen van eind mei-begin juni een ongekende groenspurt.

Heemtuin 2021 Heemtuin 2021

We hebben een prachtige wilde plantentuin maar als natuurliefhebbers kijken we graag wat ruimer om ons heen. Naar het insectenhotel bijvoorbeeld. Met wat geluk en geduld hebben de fotografen onder ons prachtige plaatjes van bewoners kunnen scoren. De wilde bijen zijn klein en bewegelijk en daardoor lastig te determineren, maar de app Obsidentify op de telefoon helpt een handje. Identificatie lukt meestal met behoorlijk grote zekerheid. De meest waargenomen soorten van april/mei waren de Gewone sachembij en de Rose metselbij.

Heemtuin 2021 Heemtuin 2021

Heemtuin 2021Op een stuk hout onder het insectenhotel had zich een zwam gemeld die de herfst niet kon afwachten: de Gewone boomwrat.

Heemtuin 2021 Heemtuin 2021

De heemtuinvrijwilliger die op een lente- of zomerochtend eerder dan de anderen de tuin betreedt komt kan in de regel genieten van een ongehoorde vogelzang. Trouwe bezoekers zijn Vink, Zwartkop, Winterkoning, Tjiftjaf, Fitis, Zanglijster, diverse mezen, Roodborstje, Grote bonte specht, Boomklever en Boomkruiper. De Koekoek is regelmatig te horen. Verrassende maar eenmalige gasten waren een Goudvink, een Appelvink en een paartje Bonte vliegenvangers die drukdoende waren met nestmateriaal. Vermoedelijk hebben ze een nest in de omgeving.

Onvindbaar verscholen ergens nabij de Libellenplas broedt waarschijnlijk een Wilde eend. Vorig jaar zat het vrouwtje daar ook en werden we blij verrast door een beweeglijke kluwen van pluizige eendenpulletjes.

In een nauwelijks te vinden kommetje in een dik pak dode bladeren, had een Roodborstje haar nest gebouwd. Zij liet ons dicht naderen maar vluchtte tenslotte toch weg. Zodra het haar veilig leek kwam ze terug en daar zat ze dan, perfect gecamoufleerd tussen de bladeren, bovenop de zes eieren die nog moesten uitkomen. Twee weken later troffen we het nestje leeg aan. Geen jongen, geen sporen van braak, zelfs geen lege eierschalen te zien. We nemen aan dat het nest is leeggeroofd door een vaste bezoeker van de tuin, ‘onze’ eekhoorn.

De eieren in het buizerdnest in het bos naast de heemtuin zijn uitgekomen. We zien hoe het ouderpaar met prooi in de snavel een luchtbrug naar de hongerige jongen in het nest onderhoudt. Zo nu en dan laten de jongen zich even zien als ze met hun vleugels slaan.

De Vogelwerkgroep het Gooi is voornemens om ze te ringen. Dat zal een spannende en niet ongevaarlijke klus worden want het nest zit vrijwel onbereikbaar in een hoge eik.

Heemtuin 2021

Agrarische ondernemers uit Blaricum organiseren op zondag 5 september de ‘Fietstocht van Erf tot Meent’. De tocht start om 11.00 uur in het Oude Dorp en gaat via diverse bezienswaardigheden naar de Bijvanck en de Blaricumse Meent tot de sluis bij het Gooimeer en terug. Deelnemers kunnen op ieder gewenst punt in de route starten. De organisatoren zorgen voor nadere gegevens in de lokale en sociale media.  In de route zijn enkele oude boerderijen opgenomen, de Vitustuin, de bijenschans Steegland en onze Gooise Heemtuin, waar de werkgroep IVN Heemtuin Educatie present zal zijn en samenwerken met de imkers.

Als IVN-werkgroep hebben we een voorlichtende taak. Bloeiende planten worden wekelijks geïnventariseerd, met steeketiketten gemarkeerd en vervolgens op het notitiebord bijgeschreven.  De heemtuin is een educatief project en bezoekers stellen deze toelichting bijzonder op prijs.

Er is veel te genieten in de Gooise heemtuin. Geniet mee! Graag tot ziens.
 

Heemtuin Wouter Nugteren


 

 


 

Werkgroep IVN Heemtuin Educatie
Wouter Nugteren


Fotografie Wouter Nugteren
 

Heemtuin verhalen 2021

Heemtuin verhalen 2020

Heemtuin verhalen 2019

Heemtuin verhalen 2018

Heemtuin verhalen 2017

Heemtuin verhalen 2016