Knoppen en twijgen, Herkenning van inheemse bomen en struiken

Onlangs werd ons daarvoor het pas verschenen boek Knoppen en twijgen, Herkenning van inheemse bomen en struiken van Jean-Denis Godet aangeraden. We kregen een fraai uitgevoerd boek in huis, dat een goede aanvulling kan zijn op andere veldgidsen. Jammer genoeg vertoont het boek serieuze tekortkomingen, en die zitten vooral in het ontbreken van een goede bewerking voor de Nederlandse situatie.


Inheemse soorten?
Het boek heet te gaan over 'inheemse bomen en struiken' en dat klopt - voor Zwitserland. Met de laatste versie van Heukels' Flora ernaast zag ik dat één op de drie opgenomen soorten niet in de flora staat, dus kun je bezwaarlijk spreken van 'inheemse' soorten. En sommige wel opgenomen soorten zul je in de natuur praktisch nooit tegenkomen, zoals de wilde dwergmispel ('zeer zeldzaam aangeplant en verwilderd') of het beschermde rode peperboompje, dat vooral als tuinstruik voorkomt. Over soorten die er beter wel in hadden kunnen staan, zal ik maar niet beginnen.

Naamgeving
Ook op de naamgeving valt wel wat af te dingen. Zo worden de Acer campestre en de Acer pseudoplatanus allebei 'gewone esdoorn' genoemd, terwijl de eerste toch echt de Spaanse aak is. Verder worden wetenschappelijke namen en synoniemen ervan hier en daar door elkaar gehaald. De fijnspar staat bijvoorbeeld als Picea excelsa in het boek, met als synoniem Picea abies, tewijl die laatste naam de voorkeur heeft.
De jeneverbes, Juniperus communis, staat er twee keer in, een keer als subspecies communis en een keer als subspecies nana. Het zijn echter geen ondersoorten, maar variëteiten, waarvan de eerste niet erkend wordt en de var. nana een synoniem is voor de var. saxatilis. Zulke omissies zijn echt niet nodig. Van alle planten is aangegeven hoe hoog de soort voorkomt. Ongetwijfeld interessant in het gebergte, maar in ons vlakke Nederland is dat volslagen irrelevant.

Sleutel
Hoe de zeer uitgebreide sleutel (ruim 100 blz.) werkt, wordt uiteraard wel uitgelegd, maar het systeem ervan heb ik me niet eigen kunnen maken. De codering werkt verre van intuïtief en was me veel te ingewikkeld. Het bleef dus vooral bij plaatjes vergelijken.

Conclusie
Een mooi boek met heel behoorlijke foto's en beschrijvingen, maar voor Nederland onvoldoende uitgebreid of niet van toepassing. Bruikbaar als aanvulling op andere veldgidsen, maar als dit je enige boek voor winterherkenning van bomen en struiken moet worden, kun je er beter niet aan beginnen.

Jean-Denis Godet: Knoppen en twijgen, Herkenning van inheemse bomen en struiken. Vertaling en bewerking door Ger Meesters. Gorredijk: Noordboek, z.j. [= 2021]. 12,5 × 21 cm, 432 blz. ISBN 978 90 5615 666 4. € 22,50

Auteur: Wim Voortman