Column 2017-39 Geen zwaluw maakt nog nét geen herfst

Misschien is het je ook opgevallen, een dikke week geleden is het een stuk rustiger geworden in het luchtruim boven ons. De hele zomer was het een gekwetter van jewelste van alle huiszwaluwen die bij ons in de buurt nestelen.

Twee jaar geleden, het was begin juli, kregen wij nieuwe buren in de vorm van een pioniersechtpaar huiszwaluw Kunstig bouwden zij met alleen modder en wat gras hun nest onder onze schuine dakrand. Het jaar erop kreeg dat idee navolging en weldra hadden we wel zes nesten onder de dakrand zitten. Ook bij onze overburen was het een levendige boel van alle zwaluwen die al kwetterend bij elkaar poolshoogte kwamen nemen.

Dit jaar werd de populatie onder de dakrand nog eens verder uitgebreid met twee nesten en oude nesten die de winter niet geheel hadden overleefd werden weer opgelapt. Goed, het is niet allemaal rozengeur en maneschijn en ons tuinpad wordt ook gebruikt als een soort openbaar toilet, maar met een paar keer extra schoonspuiten is dat zo opgelost.

De hele zomer kon ik op zijn zolderkamer weer genieten van het gezellige gepruttel van de zwaluwen in hun nest, dat tot laat in de avond hoorbaar was. Maar zwaluwen zijn insecteneters bij uitstek en die hebben hier in de winter weinig te zoeken. Aan het eind van de zomer begint het daarom bij de beestjes te kriebelen en maken ze zich op voor hun 6000 km. lange reis naar Afrika.

Waar de grootste concentraties van 'onze' huiszwaluwen overwinteren, is niet helemaal duidelijk: van de geringde vogels krijgen we weinig terugmeldingen uit Afrika. Het deel van Afrika rond Ghana en Nigeria wordt als het meest waarschijnlijke overwinteringsgebied gezien. Ik heb wel eens horen zeggen dat tussen 14 en 16 september, nog voor het aanbreken van de herfst, alle huiszwaluwen de kuierlatten nemen.

In de literatuur wordt echter een wat ruimere marge aangehouden: tussen eind juli en begin oktober. Bovendien schuift dat tijdstip langzaam maar zeker naar voren. Waar nu de piek van de trek in de tweede helft van augustus en begin september ligt, was dat een jaar of dertig geleden eerder eind augustus en de eerste helft van september. Ook het tijdstip van aankomst in het voorjaar is vervroegd, waarschijnlijk omdat in onze regio door het warmere klimaat de piek van het insectenseizoen ook eerder valt.

Toeval of niet, dit jaar zag ik op 14 september nog voldoende zwaluwen in het luchtruim boven onze tuin terwijl ze op 16 september allemaal verdwenen waren. Nu zit ik dus dit stukje te typen op mijn zolderkamer met aan de andere kant van de muur een stuk of acht verlaten nesten. Gelukkig zijn het trouwe beestjes en kan de ik meeste waarschijnlijk in mei weer begroeten.

Sep Van de Voort
IVN Natuurgids

Digitale krantversie Column 2017-39, 270917, pagina 6

Naar Columns 2017