Column 2016-11 De Kievit

Kieviten hóren in Nederland. Ze zijn hier doorgaans het hele jaar. Maar als de grond ze te koud onder de voeten wordt, trekken ze toch door naar het zuiden en volgen dan in enorme groepen de vorstgrens. Het kan gevaarlijk zijn op weg naar het zuiden want door plezierjagers sneuvelt er nogal eens een kievit. 

In het vroege voorjaar keren ze, gedreven door hun opspelende hormonen, terug naar Nederland.  Het mannetje is dan op z'n mooist.
Het is een elegante gracieuze verschijning. Hij loopt fier rechtop en draagt een glanzend paarsgroen jacquet.  Dat hele plaatje wordt gecompleteerd door een zwierige kuif op zijn kop.

Dan beginnen de baltsvluchten. Luchtacrobatiek van de beste soort met buitelingen en duikvluchten. Het zwenken van hun zwart-witte vleugels veroorzaakt flikkeringen in de lucht. Ze halen kortom hun hele trukendoos leeg om de vrouwtjes te imponeren. Tijdens dat stuntvliegen laten ze ook flink van zich horen door hun karakteristieke lentegeluid: 'kie-woeiet'.
De meest acrobatische vlieger verovert het aantrekkelijkste vrouwtje. Is de keus gemaakt, dan voert het kersverse paar een perfect synchroon luchtballet op. De feitelijke paring duurt maar een paar seconden.
Het vrouwtje legt begin maart haar eerste ei. 

In de broedtijd ontpopt de kievitsman zich als een felle verdediger van zijn territorium. Ook andere weidevogels worden dan geweerd. Dreigt er echt groot gevaar, zoals een aanval van een buizerd, een kiekendief of een vos, dan komt het hele plaatselijke kievitsleger in actie om de vijand te verjagen.

De pas uitgekomen kuikens zijn, als nestvlieders, al meteen zelfredzaam maar voor warmte en bescherming blijven ze nog wel een poosje rond en onder moeders vleugels hangen. Mislukt het broedsel, dan zorgt het ouderpaar voor een nieuw legsel. In de zomer is er eindelijk tijd om rustig te eten en te poetsen.

Het gaat helaas niet goed met de kievit. Het aantal broedparen neemt elk jaar met 5% af, door uitbreiding van agrarisch gebied, stedenbouw, veel predatoren, de jacht en het nog steeds rapen van kievitseieren.

2015 was in Friesland een bijzonder jaar. Door de muizenplaag daar was de graskwaliteit slecht. De kieviten vonden in het omgewoelde grasland een rijk gedekte tafel, met wormen voor het oprapen. Gevolg: 40% meer broedparen. Maar de muizenovervloed trok ook meer roofvogels aan.
De invloed daarvan op de overleving van de jonge pullen, laat zich raden. De kieviten blijven onze bescherming hard nodig hebben.

Daarom: 2016,  Jaar van de Kievit.

Gerda Veth
IVN-natuurgids

Digitale krantversie Column 2016-11, 160316, pagina 4

Naar Columns 2016