Column 2015-50 Haat en liefde in de polder: zwanen

IVN DRVU - Column Natuur Dicht Bij HuisIn onze tuin broeden elk jaar zwanen. Elk jaar dezelfde want de weilanden om ons heen zijn hún territorium. Ze kiezen altijd dezelfde plek: tussen de sloot en een gazen hek, lekker veilig. Als wij komen kijken, zetten ze hun veren op en blazen ze agressief naar ons. 

Half maart begint de vrouw te leggen, grote grijzige eieren. In de eerste jaren zes, later wel negen. In die tijd kunnen we soms even stilletjes gaan kijken. Ze dekt af en toe haar eieren toe en zwemt even weg om wat te eten.

Eind maart begint ze met broeden. De man is altijd trouw en waakzaam in de buurt. Soms neemt hij het broeden even over, zodat zij kan gaan foerageren.

Eind april begint de man langs alle oevers te zwemmen. Elke vogel die hij ziet wordt met luid geblaas weggejaagd: broedende eenden, meerkoeten, waterkipjes... . Niet leuk om naar te kijken. 'De oevers zijn voor ons' betekent dat.

En dan is het 5 mei, soms 6: één voor één kruipen kleine witte donsjes uit de grote eieren. Na een paar uur gaat het hele gezelschap te water: de donsjongen kunnen dan al zwemmen en lopen. Even verderop moeten ze tegen de oever opklimmen. Dat gaat niet makkelijk. Soms vallen ze wel tien keer terug. Zijn ze eenmaal boven dan gaan ze onder moeders vleugels. Elke dag zwemmen ze langer. Zwanen zijn strenge ouders.
De jonge zwanen moeten in de rij blijven en doen wat vader of moeder voordoet.

In het late najaar verandert alles: we zien met schrik hoe ze bruut worden weggejaagd door vader en moeder zwaan. De veren vliegen rond, als ouderliefde ziet dit er niet meer uit… .

In de winter hebben de zwanen ons soms nodig. Als het vriest maken we een wak voor ze. Dat houden we open zodat ze te water kunnen. Op een dag in een late winter moet dat ook, lijkt het. Morgenochtend gaan we een wak maken. Maar als de morgen komt is de man zwaan verderop in het water vastgevroren. Het vriest -12 graden C. Zijn hals en kop liggen slap op het ijs. Waar zijn ogen waren is nu een bloedende massa. Vogels onder elkaar… .

Ook dat jaar wordt het voorjaar. De vrouw maakt alleen een nest en legt 7 eieren. Dat jaar broedt ze lang, heel lang.

Catherine 

Digitale krantversie Column 2015-50, 091215, pagina 8 

Naar Columns 2015