Column 2015-38 Ssst, we worden afgeluisterd!

IVN DRVU - Column Natuur Dicht Bij HuisEen jaar geleden zagen we ze ineens staan in onze tuin; de oren.
We waren struiken aan het snoeien, toen ons oog erop viel. Ze zaten op een dikke dode vlierstam, door andere takken enigszins aan het zicht onttrokken. Er waren er minstens tien, grote en kleine. Werden we afgeluisterd? Had iemand zijn oren te luisteren gelegd?

Het bijzondere was dat ze na enkele weken vrijwel geheel verdwenen waren. Kleine bruine restjes wezen nog op hun eerdere aanwezigheid.
We durfden onze stemmen weer te verheffen maar tot onze verbazing stonden ze er enkele maanden later wéér. Voorzichtig voelden we eens aan de oren. Het materiaal was zacht en buigzaam. Met de boeken erbij, was het raadsel snel opgelost. Het ging om judasoren.

Het judasoor, de Auricularia auricula judae, is een paddenstoel die op schaduwrijke vochtige plaatsen groeit, voornamelijk op de bast van levende of dode vlieren; sporadisch ook op dood hout van ándere loofbomen. Het is een trilzwam; dat is een zwam met een geleiachtig vruchtlichaam.

De jonge exemplaren kunnen eruit zien als roze, bijna doorzichtige oren en ze voelen elastisch aan. De oudere zwammen worden onregelmatiger en harder. Ze krijgen een donzige donkere buitenkant en een gerimpelde, geaderde binnenkant, waardoor ze nog meer op een oorschelp gaan lijken. In droge omstandigheden verschrompelen ze tot donkerbruine zwammen, die wel weer opzwellen en de oorvorm aannemen zodra er vocht bij komt.

Het judasoor vreet het hout van levende bomen aan. Daaraan kan de vlier bezwijken. Het is dan een parasiet die ten koste van zijn gastheer leeft. Ruimt de zwam dood hout op, dan gedraagt hij zich nuttig en is dan dus een saprofyt. Het judasoor varieert in grootte van 2 tot zo’n 7 cm.
Er komen ook flaporen voor van wel 10 cm. Ze zijn eetbaar, in China geliefd, al hebben ze weinig smaak.

De naam judasoor komt van de legende, dat op de vlier waaraan Judas - de apostel die Jezus verraden had - zich verhangen had,  een paddenstoel groeide met de vorm van een oor. Het oor van Judas dacht men.

Het judasoor kan het hele jaar door gevonden worden, vooral bij lagere temperaturen. Inmiddels treffen we deze judasoren regelmatig in onze tuin aan. Maar toch... als ze er zijn, gaan we automatisch fluisteren want je weet tenslotte maar nooit.

Gerda Veth  
IVN-natuurgids

Digitale krantversie Column 2015-38, 160915, pagina 10

Naar Columns 2015