Column 2015-23 Een vleesetende plant

IVN DRVU - Column Natuur Dicht Bij HuisBij vleesetende planten denkt men aan reusachtige planten. Planten met grote grijparmen die nietsvermoedende voorbijgangers vangen. Vervolgens stoppen ze deze in gekleurde kelken om ze daar met hun sappen te verteren. Dat alles gesitueerd in verre, donkere, tropische regenwouden. Maar dat is fantasie. Dichter bij huis speelt een dergelijk tafereel zich in het echt af, zij het op wat bescheidener schaal.

Zonnedauw is zo'n vleesetend plantje. Deze mooie naam kreeg hij eeuwen geleden omdat het leek alsof de ochtenddauw op zijn blaadjes niet verdampte in de zon. De druppeltjes bleken echter geen water te zijn maar een kleverige substantie, afgescheiden door rode klierharen op de bladeren van het plantje.  Ook insecten vergissen zich daarin, met fatale gevolgen. Ze worden aangetrokken door de glinsterende druppeltjes.
Ze willen die drinken of hun eieren erin leggen.

Zodra een vliegje op een blaadje landt, kleeft het vast. Door spartelen werkt het zich steeds verder in de nesten. Vervolgens vouwt het blaadje zich langzaam om de prooi heen. De klierharen produceren daarbij spijsverteringssappen die de weke delen van het insect in een vloeibare vorm omzetten. Deze stikstofrijke oplossing kan zo in het plantje opgenomen worden.

Eén zonnedauwplantje nuttigt per zomer wel 2000 insecten. Meestal eet hij vliegen en spinnetjes maar hij deinst ook niet terug voor een lekkere libel. De zonnedauw krijgt via deze weg de broodnodige mineralen binnen. Zonder dit 'vlees' zou de zonnedauw niet kunnen leven. 
Deze eigenschap is een aanpassing aan de extreem voedselarme bodem waarop de zonnedauw groeit, zoals in stikstofarme moerasgebieden tussen veenmos.

Er komen drie soorten zonnedauw in Nederland voor. De ronde, de kleine en de lange. Omdat hun natte voedselarme biotoop sterk afneemt, worden ze steeds zeldzamer. Ze staan daarom op de rode lijst en zijn wettelijk beschermd. De ronde zonnedauw is de minst zeldzame van de drie. Deze soort heeft ronde blaadjes die kleiner zijn dan een dubbeltje.
Ze liggen in een rozet plat op de grond. Je ziet ze daardoor gemakkelijk over het hoofd. In de zomer bloeit hij met witte bloemetjes aan een lange stengel die uit het midden van de rozet ontspringt.

Zonnedauwplantjes in huis kunnen je een zomerlang van vliegen verlossen. Neem dan vanwege de wettelijke bescherming, wél de gekweekte soort. Extra voeding geven is niet nodig.                                                                                                        
Wie de ronde zonnedauw eens in het echt wil zien, kan zich bij mij melden via g-veth@kpnplanet.nl

Gerda Veth 
IVN-natuurgids

Digitale krantversie Column 2015-23, 030615, pagina 2 

Naar Columns 2015