Column 2014-30 Steenrode heidelibel

IVN DRVU - Column Natuur Dicht Bij HuisSommige dieren doen je aan de zomer denken. Ik heb dat met libellen. Niet zo gek want het zijn echte zonaanbidders. Je ziet ze dan ook het makkelijkst bij warm, zonnig weer. Bij donker weer en regen kruipen ze weg. Half maart vliegen de eersten en laten zo zien dat de zomer in aantocht is. Elke soort heeft zijn eigen vliegtijd met daarin een piek.

De steenrode heidelibel vliegt van begin juni tot half november. En het treft: de piek is van eind juli tot half september. Ook dicht bij huis, wat anders dan de naam doet vermoeden, vliegen ze ook op plaatsen waar geen heide te bekennen is en zelfs zwervend ver van water.

De steenrode heidelibel is evenals de daar veel op lijkende bruinrode heidelibel een zeer algemene soort, die in vrijwel heel Nederland te bewonderen is. De steenrode libel heeft in tegenstelling tot de bruinrode een ‘hangsnor’. Het zwarte streepje op het voorhoofd loopt langs de oogranden naar beneden. 

In Nederland zijn er 72 waargenomen soorten libellen en negen daarvan zijn heidelibellen. Ze zijn vaak niet makkelijk van elkaar te onderscheiden. Zo zijn er al verschillen tussen de mannetjes en de vrouwtjes en tussen de jonge en de oude libellen. Jonge libellen moeten nog uitkleuren.

De steenrode heidelibel heeft een eenjarige levenscyclus. Deze libel sterft enige tijd na de voortplanting. Afhankelijk van de omstandigheden,
zoals het weer, varieert de levensduur van een volwassen libel (wordt imago genoemd) van enkele weken tot twee maanden. Na de paring zet het vrouwtje eitjes af in het water. Dat mag stilstaand of zwak stromend water zijn, als er maar veel zon komt. De steenrode wil daarbij een goed ontwikkelde oevervegetatie, maar de bruinrode is juist een libel die als eerste een nieuwe plek kolonialiseert. Dat wordt een pionierssoort genoemd.

De steenrode heidelibel overwintert als ei. In het voorjaar komen de larven uit de eieren en gaan zich ontwikkelen op de bodem tussen de waterplanten en de modder. De larve doorloopt verschillende stadia voordat zij een volwassen libel is. In het laatste stadium kruipt de larve uit het water en vervelt voor de laatste keer. Dat heet uitsluipen en het duurt enkele uren. Dan worden de vleugels volgepompt met bloedvloeistof.

Na het uitharden van de vleugels vliegt de libel weg van het water en gaat wat zwerven tot zij volwassen is. De cirkel is weer rond.

Bert Fakkeldij
IVN-natuurgids

Digitale krantversie Column 2014-30, 230714, pagina 2

Naar Columns 2014