Column 2014-06 De Winter-koning

IVN DRVU - Column Natuur Dicht Bij HuisJe zult zo heten. Wat een koninklijke naam. En dat voor ons op één na kleinste zangvogeltje: 9 à 10 cm., gewicht 9 gram.

Eentje waar ook heel veel geluid uit komt, ’s zomers en ’s winters. Hij geeft een luidruchtige zang ten beste, helder, met veel trillers en rollers. Luid schetterend. Het kleine vogeltje is van boven roodbruin met donkere dwarsstreepjes. En een wat lichtere wenkbrauwstreep. Het staartje staat verticaal omhoog. De herkenning kan niet missen! Er leven heel veel winterkoningen in De Ronde Venen.

Waar komt die koninklijke naam vandaan? Dat vertelt ons een oud volksverhaal. Zoals de leeuw de koning is van de zoogdieren wilden ook de vogels een koning hebben. Daartoe werd een wedstrijd uitgeschreven: wie het hoogste kan vliegen. De winterkoning pakte deze uitdaging slim aan: de kleine vogel verstopte zich in het verenpak van de arend (in een andere versie van dit verhaal in het verenpak van de ooievaar). Toen de arend niet meer hoger kon komen, startte de winterkoning zijn vlucht. En won de wedstrijd!

Veel vogels namen geen genoegen met deze uitslag en waren van mening dat de koning ook het diepst in de aarde moest kunnen komen.
De winterkoning won opnieuw met een duik in een muizenhol. Hij werd de koning der vogels. Sindsdien houdt het zijn staartje vol trots recht omhoog!

De winterkoning heeft een enorm verspreidingsgebied en leeft over de hele wereld. Hij is bij ons in De Ronde Venen vaak te zien, laag in de struiken, heggen, klimop, in slootranden, houtstapels etc. In maart maakt mannetje winterkoning verschillende koepelvormige nesten. De ingang zit aan de zijkant. De macho winterkoning zit luidkeels bij zijn nesten te zingen.

Vrouwtje winterkoning zoekt één nest uit. Als zij op de 5 tot 7 eieren zit, probeert het mannetje nog een vrouwtje te versieren voor één van de overige nesten. Overigens helpt hij ijverig mee met het voeren van de jongen in alle - meestal twee - nesten.

In de koude winternachten kruipen winterkoninkjes dicht tegen elkaar om warm te blijven. Vaak doen zij dat in nestkastjes, met zo’n 20 vogels bij elkaar. Evengoed sterft in een strenge winter 50 tot 75% van de populatie.

Heel nuttig is het dat de winterkoning insecten en spinnen eet. Onze winterkoning is een standvogel en blijft het hele jaar hier. Vanuit het hoge Noorden van Europa komen in het najaar en voorjaar hier veel doortrekkende winterkoningen langs. Kijk rond en zet je oren open op steeltjes: geniet van de jubelende winterkoning in De Venen.

Nel Bouwhuijzen
IVN-natuurgids

Digitale krantversie Column 2014-06, 050214, pagina 3

Naar Columns 2014