De Oude IJsselstreek
Landschap
vrijdag17feb2017

Verslag van een winterwandeling rondom Kapperskolk

Op 12 februari jl. werd door de regiowerkgroep Graafschap een publiekswandeling door het natuurgebied Kapperskolk georganiseerd. Een prachtig gebied in Wijnbergen dat vroeger opgesloten lag tussen de landbouwpercelen, de Stadskwekerij van gemeente Doetinchem en het voormalig sportcomplex van voetbalvereniging Viod. In dit gebied rondom de Kapperskolk is veel veranderd. De landbouwbedrijven zijn gestopt, er is aan de westzijde van de kolk woningbouw in ontwikkeling en aan de oostzijde zijn het sportcomplex en kwekerij vervallen.

De wandeling begint om 14.00 uur, er is een flauw zonnetje en ik ga nog enkele foto’s maken.

IVN De Oude IJsselstreek - Kapperskolk DoetinchemDe hazelaar staat in bloei, dat is mooi meegenomen als informatie tijdens de wandeling. We gaan op de afgesproken plek staan en ontvangen de bezoekers die geleidelijk aan komen. Mede gidsen zijn Alfons Kelderman en Herman Nijhof. Ook Ger Mientjes sluit zich aan, hij is gids in opleiding.

Klokslag 14.00 uur vraag ik even de aandacht en vertel in het kort iets over de IVN en wat zij doet en stel de andere gidsen voor. We splitsen ons in 2 groepen van elf personen. Herman en Ger vertrekken met een groepje. Alfons en ik blijven even wachten. Zo kan ik het publiek iets vertellen dat Wijnbergen deel uitmaakt van het oeverlandschap en in basis gevormd in de periode rond en tussen de IJstijden. Brede rivieren zetten dikke pakketten zand en grind af. De Rijn stroomde destijds in noordelijke richting. In de voorlaatste IJstijd bereikte het landijs ook Nederland. De stuwwallen als Montferland, Veluwe en gedeelte Salland zijn hieruit voortgekomen.

We gaan met een leuke groep mensen op pad. In de bocht van het pad laten we de bloeiende hazelaar zien. Een klein paarsachtige bloemetje. Men is verbaasd dat het zo klein en teer is. We vertellen dat de hazelaar een windbestuiver is. Even verderop wijst Alfons de groep op de esdoorn. Er zitten nog enkele vleugeltjes met zaden aan de takken waarvan we de zaden laten zien en hoe die zich verspreiden. De knoppen hebben een groene kleur. We wijzen het publiek op de klimop en laten de verschillen tussen de vormen van de bladeren en een klein trosje besjes zien.

IVN De Oude IJsselstreek - Kapperskolk DoetinchemWe gaan verder en lopen de oude Stadskwekerij binnen. Deze heeft zich als een ruig bosje aan de rand van de wijk goed ontwikkeld. Aan de zijde van Kapperskolk staat een oude mooie beukenhaag. Alfons vraagt of men het verschil weet tussen een haagbeuken-haag en een beukenhaag en geeft hier uitleg over.

We gaan verder en staan in een wadi, waar ik uitleg geef welke functie een wadi heeft. Het is een waterreservoir dat ca. 10 jaar geleden werd aangelegd om het overtollige regenwater van de wijk op te kunnen nemen als buffer.

We lopen door het bos naar een taxus waar we iets over willen gaan vertellen en ontdekken het goudhaantje in de struiken. Een geweldige waarneming voor onze groep! 

Helaas moeten we verder en laten we de verschillen van de Amerikaanse - en de zomereik in blad en knop zien.

Ook komen we de Wymouthspar met zijn lange kegels en zachte lange naalden tegen. Even verder laten we de mensen omhoog kijken om de zaadbollen van de plataan te zoeken die nog in de boom hangen. Verderop staat een oude kersenboom, herkenbaar aan zijn lenticellen op de stam.

Vervolgens lopen we langs de oude sportvelden, deze zijn in de natuur veranderd. Op verschillende plekken zijn hier bosjes aangelegd met afwisselende doorkijkjes, waarbij de open gedeelten verder zullen verruigen.

Aan de oostzijde van de Kapperskolk zijn de taluds verschraald en vlakker afgegraven. Het wateroppervlak is vergroot zodat er op enkele plaatsen kleine eilandje zijn ontstaan. Het geheel geeft een mooie doorkijk over de Kapperskolk. Aan de westzijde van het water staat op de oeverwal een oude boerderij, de Kappert. Inmiddels is deze aan de tijd aangepast en gemoderniseerd.

We zijn al een tijdje onderweg en komen de elzen tegen. Hier vertellen we dat deze bomen op vochtige plekken groeien, de vruchten door de wind bestoven worden en de boom over verschillende jaargangen elzenproppen produceren. Naast het wandelpad is jonge aanplant gepoot, zoals de Gelderse roos, wilgenkatje, slee- en meidoorn. Dit geeft een mooie overgang naar het bestaande elzenbosje aan de waterkant.

Aangekomen bij het fietspad eindigt de oorspronkelijke Kapperskolk. We steken het fietspad over en bekijken een nieuw stukje natuur dat werd aangelegd. Een watertje dat met zijn flauwe taluds een heel mooie biotoop vormt. Hier vinden we waterviolier - dat duidt op kalkrijk water in de bodem. Na een stukje open gebied komen we weer in een klein bosje van jonge aanplant. We lopen het pad af en gaan naar links.  Direct op de hoek staat een knotboom. Ik vraag aan het publiek wat dit voor knotboom zou kunnen zijn, er worden enkele suggesties gedaan, daarna vertelt Alfons dat dit een knot-es is die je kunt herkennen aan de drie donkere tot zwarte knoppen aan het einde van de steel. De boom staat met een aantal oudere zomereiken aan het talud van een sloot.

IVN De Oude IJsselstreek - Kapperskolk DoetinchemDe groep heeft weer geluk want we zien in de zomereiken een aantal staartmezen druk zoekende naar voedsel. Een prachtig moment. Daar waar we mogelijkheden zich voordoen speuren we de horizon af en zien een buizerd rondcirkelen en een poosje later een torenvalk in een grote conifeer zitten.

Via de paden en ruige plekken van het sportterrein (waar we de klis vinden) struinen we verder naar de oude kwekerij, waar langs het pad de Douglas staat met zijn specifieke kegelopbouw en een uitstekend deel wat ook wel tongetje wordt genoemd. De Douglas is de enige boom die zo’n kegelvorm heeft. We kunnen de Japanse Lariks duiden, door de vorm van de kegeltjes, waarvan de blaadjes meer als een roosje naar buiten gericht staan.

Verder in het oude park  zien we de Italiaanse populier, de lindenboom, grove den, cipres, maagdenpalm en oude hagen. Aan het eind van de wandeling komen de groepen weer samen en evalueren we met de bezoekers de wandeling hoe deze beleefd werd. De mensen waren enthousiast. Tevens werd het jaarprogramma verstrekt. Men was het erover eens dat door de veranderingen en uitbreidingen de Kapperskolk een geweldige mooie uitstraling heeft gekregen.

Verslag en foto's: Henk Roenhorst