De Oude IJsselstreek
Landschap
donderdag18mei2017

Verslag van een excursie: Hekenbroek en Ulenpas (zondag 7 mei)

Om 14.00 uur hebben zich 20 personen verzameld bij wijnboerderij ’t Heekenbroek voor een natuurwandeling door dit gebied. Gidsen zijn Alfons, Gerard, Peter en Wim. Na een stukje gewandeld te hebben komen we via een zandpad, met veel grootbloemige muur, langs kasteel Ulenpas. 
Een huis met een rijke geschiedenis en bijzondere gasten in de loop der eeuwen. IVN De Oude IJsselstreek - HekenbroekIn het rampjaar 1672 zou dit kasteel het hoofdkwartier zijn geweest van Lodewijk XIV. De bekende Zweedse botanicus Linnaeus (1707-1778) heeft op de Ulenpas de aanwezige flora in kaart gebracht en een tuin aangelegd die de naam Hortus Ulenpassianus kreeg. Van deze tuin is helaas vrijwel niets meer van overgebleven. Bekende familie die er ruim 400 jaar gewoond hebben zijn de Van Rouwenoorts. De naam Ulenpas heeft overigens niets met uilen te maken. Het is een weide (pas) bij een moeras (ule).

IVN De Oude IJsselstreek - Hekenbroek

We passeren de Rode beek en lopen richting Hekenbroek. In de naam klinkt nog de historische relatie met de Van Heeckerens, die lange tijd op kasteel Enghuizen in Hummelo hebben gewoond. Het gebied is ca. 65 ha groot (40 ha bos en 20 ha cultuurgrond) en in 1974 aangekocht door Natuurmonumenten. Broek duidt op moerassige gronden. We vinden er oude rivierklei aangevoerd door de Rijn in vroegere tijden.

Het vroegere productiebos maakt langzaam plaats voor een zelfregulerend loofbos (inheemse essen en lindebomen). Op de cultuurgronden wil men door verarming van de bodem en verhoging van de waterstand de bloemenrijkdom verhogen en de vlinderstand weer laten toenemen (o.a. de Kleine IJsvogelvlinder). Op de stam van een omgezaagde boom zien we een groot aantal mestkevers, die zich voeden met de omhoog gekomen sapstroom.

IVN De Oude IJsselstreek - HekenbroekVerderop in het bos lopen we langs een aarden wal met de resten van haagbeuken. Deze wal is ooit twee meter hoog geweest en vijf meter breed. Hij deed in de tachtigjarige oorlog dienst als landweer. De begroeiing bestond uit bramen en meidoorn. Samen met aan beide zijden een gracht was vormde het een flink obstakel voor plunderaars en gespuis. Sommige boerderijnamen in de buurt herinneren nog aan de landweer. Zoals 'De Pasop' (de uitkijk bij de doorgang in de landweer), ‘Kroepin’ (sluipweggetje door de doorgang bij de landweer) en de ‘Holtin’ (waar de de wal het bos in gaat).

Als we het bos uitkomen, zien we als cadeautje vijf reeën langs de bosrand in een weilandje. Een prachtig gezicht! Tegen 16.00 uur komen we weer terug bij de wijnboerderij en genieten nog na onder het genot van een drankje.

Tekst en foto’s: Wim van den Brink