De Oude IJsselstreek
Natuur
woensdag29nov2017

Ingewikkeld

Door: Carin Holtslag

Tijdens de Verlichting realiseerden steeds meer mensen zich dat de aarde niet het middelpunt van het universum was. Wetenschappers kwamen met telkens nieuwe ontdekkingen; de aarde is rond, er zijn diertjes zo klein dat je ze niet kunt zien, mensen stammen af van apen, ooit liepen er dinosauriërs rond…

En het houdt nog steeds niet op. Steeds fijnere meetapparatuur en betere onderzoeksmethoden leveren elke keer weer nieuw verrassende  inzichten op. Maar ook het ouderwetse observeren draagt bij aan nieuwe vragen en onverwachte antwoorden.

Afgelopen Natuur Actief hadden wij Jeroen Kloppenburg op bezoek. Een sporenzoeker.
Hij vertelde iets opmerkelijks: otters laten langs watergangen uitwerpselen achter die we spraints noemen. Men dacht dat dit was om territoria af te bakenen. Door gebruik van zendertjes blijkt echter dat otters daar helemaal niet zo streng in zijn. Ze bezoeken elkaar voortdurend, zo blijkt, en gaan zelfs regelmatig gezellig sámen uit eten.
Ook wekt het verbazing dat de spraints het vaakst worden verspreid in de winter?
Jeroen denkt dat de boodschap hier niet is: ” Dit is van mij, hoepel op!”,  maar:
 “Ik heb hier al gevist dus hier even niet. Laten we de zaak niet overbevissen”.
Ik zelf vraag me af of otters zover kunnen denken.  Aangezien elke soort in de natuur ´streeft´ naar maximale zelfontplooiing zou het ook kunnen zijn;  “Ik heb hier gevist dus collega-otter verspil je (kostbare) energie niet aan de restjes op deze plek”.

Maar ja, misschien heb ik het mis. Vroeger spijkerden wetenschappers honden vast op een plankje omdat ze dachten dat dieren geen gevoel hadden….
En wist u dat kraaien vele malen slimmer blijken dan bijvoorbeeld honden? Er zijn proefopstellingen gemaakt waarbij deze vogels alleen bij voedsel konden komen door gebruik te maken van ‘gereedschap’. Binnen de kortste keren had de kraai het stokje van de juiste lengte en vorm gevonden. Terwijl de honden maar bleven krabben en snuffelen aan het doosje waar het lekkers in zat en geen steek verder kwamen… Ja ja, en wij maar denken dat gebruik van gereedschap alleen aan primaten was voorbehouden.
Er is zelfs een theorie die zegt dat dieren met twee duidelijke hersenhelften het meest intelligent zijn en inderdaad kraaiachtigen hebben dat.

En zo gaat het steeds verder. De Duitse boswachter Peter Wohlleben schreef het boek ‘Het verborgen leven van bomen’.  Hierin trekt hij de conclusie dat een bos niet zomaar een verzameling bomen is maar een levensgemeenschap waarin bomen met elkaar communiceren en er zelfs allerlei relaties op na houden! Wie had dat gedacht? En wat zegt dat over andere planten? Een maïsakker bijvoorbeeld of uw gazonnetje?

Welke ‘zekerheden’ gaan de komende jaren nog meer onderuit gehaald worden? Ik ben benieuwd!

Foto: Tess van Baaren
IVN De Oude IJsselstreek Ingewikkeld

Klik hier voor eerdere columns van Carin.