De Oude IJsselstreek
Water
woensdag31jan2018

Hoog water

Door: Carin Holtslag

Afgelopen januari werd in het nieuws veelvuldig gesproken over de 'hoogwatergolf'. Nieuwsgierig geworden ging ik met een vriendin eens even op de dijk kijken…. Wat schetste onze verbazing? De uiterwaarden aan de Pannerdensedijk stonden nog compleet droog? Hoezo hoogwater? Hoe hoog dan? Het brugje over de Oude Waal was inderdaad ondergelopen maar verder zag het er niet bepaald alarmerend uit.
De website van Rijkswaterstaat leerde dat deze stand voor wat betreft de omvang op de 36e plaats stond sinds de metingen in 1901 zijn begonnen. Dus dat viel reuze mee.
Toch kwamen er veel mensen op het schouwspel af en een ondernemer in Tolkamer verkocht zo’n 200 flesjes ‘Hoogwater’ aan deze kijkers.

Door de aanleg van nevengeulen en retentiestroken kan het gebied nog ruim het dubbele aan water opvangen voordat het over de koppen van de dijken klotst.
Eigenlijk is het de afgelopen jaren vaker te droog dan te nat geweest. Minder smeltwater, snelle afvoer van water uit landbouw gebieden, verstening van tuinen in dorpen en steden en warmer weer; dat alles draagt er toe bij dat het veel droger is geworden dan pakweg 20 jaar geleden.

Van nature herbergen rivierdalen en beddingen een bijzondere flora en fauna.  Met het water komen bijvoorbeeld  vaak plantenzaden mee vanuit zuidelijker streken. Schiet een zaadje wortel op een gunstige ondergrond met de juiste temperatuur en vochtomstandigheden dan kan het tot ontwikkeling komen. Sommige soorten verspreiden zich daarna door de rivierdalen of schuiven na elk hoog water verder op.
Voorbeelden van deze zogenaamde stroomdalflora zijn: Zeepkruid, Veldsalie, Engelse alant, Beemdkroon en Wilde marjolein. De aanleg van eerder genoemde rivierwerken heeft bijgedragen aan de groei van de soortenrijkdom in ons gebied. Dat komt omdat er diverse biotopen zijn geschapen: van steile tot aflopende oevers, van stilstaand tot licht stromend water, van diepe tot alleen drassige laagten, van plekken waar zand wordt afgezet tot plaatsen waar klei bezinkt. Veel verschillende levensomstandigheden leiden tot een grote soortenrijkdom want elke plant heeft nu eenmaal zijn eigen favoriete omstandigheden.
Ik ben benieuwd of dit hoogwater weer iets nieuws mee gaat nemen….


Zeepkruid op zandafzettingen aan de Waal (foto: Marijke de Both)
IVN De Oude IJsselstreek Column van CarinMaar hoog water is niet alleen maar leuk; Toen we langs de rand van een natuurgebied aan de voet van de dijk liepen schoten plots twee reeën te voorschijn. In blinde paniek renden ze tegen de dijkwand op de weg over… We sloegen de handen  tegen de oren, klaar voor de klap…. Gelukkig kwam er net geen auto’s aan (zucht).
Geschrokken liepen wij ook de dijk op, weg van de begroeiing. Kennelijk stond het water op de gewone schuilplaatsen zo hoog dat de reeën hun heil moesten zoeken op plekken waar ze normaal niet zijn.

Een ander dier dat nu veelvuldig op de vlucht is voor het hoge water is de haas. Ook die leeft in het open veld maar wat erger is; dit is de tijd van het jaar waarin de eerste jongen worden geboren….
Jonge haasjes trekken zich na de geboorte terug op een beschutte plek. Na zonsondergang ontmoeten moeder en kinderen elkaar op de geboorteplaats en krijgen ze drinken. Daarna gaat ieder weer zijns weegs.  Als er onraad is vertrouwt de kleine langoor op zijn schutkleuren en blijft doodstil liggen. Dus vindt u ooit zo’n snoezig bolletje: afblijven! Hun moeder is in de buurt en zal het kleintje juist in de steek laten als het uw geur draagt. U begrijpt nu vast ook waarom dit de tijd in hun leven is waarin ze slachtoffer worden van het hoge water én loslopende honden. Aan het eerste is niets te doen. Voor wat betreft het tweede; neem uw viervoeter tegen zichzelf in bescherming; hij is nu eenmaal geboren als roofdier…..

In natuurgebieden worden hoogwater vluchtplaatsen aangelegd zodat dieren IVN De Oude IJsselstreek Hoog waterdaar een veilig heenkomen kunnen vinden (foto: Jan van Alst)

Klik hier voor eerdere columns van Carin.