De Oude IJsselstreek
Natuur
maandag07aug2017

Heidenhoeksevloed - de groene plek van Died

Even voorstellen Died is al jarenlang actief lid van het IVN De Oude IJsselstreek. Nadat Died, nu ongeveer 22 jaar geleden, zijn werkzaam leven had beëindigd bij de Hoogovens is hij van IJmuiden verhuisd naar Doetinchem. Zijn roots heeft Died namelijk liggen in Arnhem. Hier was hij in zijn jeugd ook al erg actief in de natuur. Hierdoor trok het hem om, na zijn vervroegde pensionering, te verhuizen naar de Achterhoek. Om hiermee wederom actief te worden in en met de natuur. Nadat hij zich in Doetinchem had gevestigd heeft hij zich samen met zijn vrouw aangesloten bij de werkgroep IVN Landschapsbeheer. Samen hebben ze eerst de Groencursus (tegenwoordig Natuurcursus) bij het IVN gevolgd en daarna heeft Died de cursus tot Natuurgids gevolgd. Een vijftal cursisten, waaronder Died, heeft het nieuwe natuurgebied Heidenhoek gekozen als afstudeerproject. Died is als vrijwilliger bij Staatsbosbeheer, de eigenaar van het gebied, nauw betrokken bij de verdere ontwikkeling van dit gebied. Daarom is dit met recht de groene plek van Died en een goede reden om Died een bezoek te brengen voor een interview.

Heb je naast het IVN nog andere vrijwilligersactiviteiten? Ik ben ook actief geweest voor de IJsselkring. Hier deed ik allerlei klusjes voor oudere mensen. Naast toneelknecht bij de Gruitpoort, vakbondswerk etc. ben ik hulpkoster geweest voor de Catherinakerk. Vanuit het IVN kwam ik in contact met Staatsbosbeheer en het Waterschap.

IVN De Oude IJsselstreek - HeidenhoeksevloedVoor Staatsbosbeheer heb ik jarenlang de vrijwilligersactiviteiten in het gebied nabij de Heidenhoeksevloed gecoördineerd. Samen met vrijwilligers betekende dit het uitspitten van massale opslag van onder andere de Grove Den, Wilg, Berk en Els.


Hierdoor konden de blauwgraslanden en heideveldjes zich ontwikkelen. Voor het Waterschap heb ik daarnaast in het kader van het antiverdrogingsproject vier jaar lang 2x per maand het waterpeil in Slangenburg en de Zumpe opgenomen. Helaas heb ik de laatste jaren een stapje terug moeten doen, omdat mijn zicht nu erg beperkt is. (Noot redactie: dat is ook de reden waarom er voor een interview is gekozen met Died). Dat neemt niet weg dat ik nog steeds wekelijks betrokken en aanwezig ben bij de onderhoudswerkzaamheden bij de Heidenhoeksevloed.

Waarom is de Heidenhoeksevloed jouw groene plek? Deze plek is voor mij uniek, omdat hier in circa 20 jaar een nieuw natuurgebied is ontstaan. Voor 1950 was dit gebied in hoofdzaak nog onontgonnen. In 1950 werd besloten om het gebied geschikt te maken voor agrarische doeleinden. In de loop van de tijd bleken verschillende delen voor de landbouw minder geschikt, omdat hier kwelwater vanuit het Oost Gelders Plateau naar boven kwam. In 1998 is besloten met een ruilverkaveling het gebied te herverdelen en is er naast geschikte gebieden met een agrarische functie ook een natuurgebied gecreëerd. Het natuurgebied is nu onder beheer van Staatsbosbeheer. Omdat hier maar relatief kort landbouw is bedreven lag er maar een dunne laag van circa 20-70 cm teelaarde. Deze teelaarde werd over 13 hectare afgegraven en gebruikt voor de vuilnisbelt De Langenberg in Zelhem.
IVN De Oude IJsselstreek - Heidenhoeksevloed

De niet afgegraven delen zijn ingeplant met Eik, Berk, Hazelaar en Els. Naast het jaarlijks maaien door Staatsbosbeheer van de schrale gebieden zijn er vervolgens een twintig- tot dertigtal vrijwilligers bezig met het onderhoud van de afgegraven delen om herbebossing te voorkomen. Hierdoor zijn er opslagarme blauwgraslanden en fraaie heideveldjes ontstaan.

Wat vind je zo aantrekkelijk aan deze plek? Het aantrekkelijke van deze plek is dat er in veel opzichten een unieke natuur is ontstaan met droge en natte varianten. In 2004 zijn er 15 rode lijstsoorten geteld. Later onderzoek heeft dit getal verdubbeld en nog steeds worden nieuwe soorten gevonden. Dit heeft te maken met het naar boven komend kwelwater uit het Oost Gelders Plateau. Dit water is voedselarm en erg kalkrijk.

IVN De Oude IJsselstreek - Heidenhoeksevloed

In het gebied kun je Teer Guichelheil, Gevlekte- en Rietorchissen, Bevertjesgras, Parnassia, Klokjes- en Draadgentiaan, Spaanse Ruiter, Zonnedauw en veelkleurige zeggesoorten vinden.


IVN De Oude IJsselstreek - Heidenhoeksevloed

In mei/juni kun je 's avonds bij de poelen de boomkikkers horen. Tijdens de vogeltrek in het najaar zien we regelmatig o.a. kraanvogels en zilverreigers. De das en ringslang is er waargenomen en onlangs heeft een paddenstoelenkenner er vele zeldzame paddenstoelen ontdekt.

In het gebied is ook eenvleermuiskelder waar enkele vleermuizen en vele amfibieën overwinteren.

Hoe ben je betrokken geraakt bij het gebied? Via het afstudeerproject van het IVN raakte ik betrokken bij de ontwikkeling van een wandelpad door deze mooie natuur. Samen met andere cursisten hebben wij een deel van de route bepaald en in samenwerking met de lokale boeren is het pad tot stand gekomen. Een deel van het pad gaat over particulier terrein. Het pad wordt door de lokale boeren jaarlijks onderhouden. Het wandelpad heeft de naam Boelekeerlspad gekregen.

Waarom heeft het pad de naam Boelekeerlspad' gekregen? Het pad is genoemd naar de 'Boelekeerl', een boeman waarmee in vroeger tijden kinderen angst werd aangejaagd om ze op die manier bij putten, sloten en poelen vandaan te houden:

IVN De Oude IJsselstreek - Heidenhoeksevloed“De Boelekeerl zit onder 't vlonder, doarumme meug i-j nooit dichte bi-j 't water of bi-j de kolk kommen."

Een routebeschrijving van het Boelekeerlspad is te verkrijgen bij de VVV Zelhem en boerderij Boldiek. Tevens zijn er twee aanlooproutes naar het Boelekeerlspad, namelijk één vanuit de Slangenburg en één vanaf de grote kerk in Halle.

Ondernemen het IVN of de KNNV weleens activiteiten in het gebied en wat zijn dit voor activiteiten? In het natuurgebied zijn diverse wandelmogelijkheden. Het KNNV inventariseert flora en fauna. Vanaf de Boldiek, adres Boldijk 6 te Halle zijn er naast het Boelekeerlspad nog twee bewegwijzerde wandelingen aangegeven, te weten 'Deur t ´Veldroute' (blauw, 5 km) en 'Over de dijkenroute' (geel, 10 km). Informatie hierover is te krijgen via http://www.wandelknooppunten.eu/wandelnetwerk-achterhoek-geopend/
Naast deze wandelingen worden er op verzoek ook door het IVN begeleide wandelingen georganiseerd. Informatie en aanvragen bij de IVN regiowerkgroep Graafschap: graafschap@ivn-doij.nl of telefonisch bij
Wim van den Brink, tel 06-46124629.
IVN De Oude IJsselstreek - Heidenhoeksevloed

Daarnaast worden in samenwerking met de Stichting Boelekeerlspad activiteiten ontwikkeld. Iedere eerste zaterdag in november is er een landelijke natuurwerkdag in het gebied.

Hoe is de groene plek te bereiken? Er zijn diverse parkeerplaatsen en toegangspaden van waaruit dit gebied te bewandelen is.
Namelijk:

  • Boerderij Boldiek, Boldijk 6 te Halle,
  • Nijmansedijk 16, Zelhem ter hoogte van Nieuw Reugenbrink (parkeerplaats langs Jolinkdijk);
  • Stadsedijk 4, Besseldersbos, langs de weg.

Heb je nog tips voor een bezoek? Voor het bezoek aan het gebied zijn er nog enkele spelregels t.w.:

  • Houd honden aan de lijn (voorkom hiermee verstoring en mogelijke besmetting van wild of vee).
  • Blijf op de paden (voorkom verstoring fauna en beschadiging flora).
  • Laat bloemen, planten en dieren met rust.
  • Sluit afrasteringen (van weidegebieden) weer achter u.
  • En… laat alleen uw voetsporen achter.

Wandelaars worden uitgenodigd om een bijdrage te leveren aan de ontbossing door in het heidegebied de scheuten van bomen uit te trekken.

IVN De Oude IJsselstreek - Heidenhoeksevloed

Het is leuk om deel te nemen aan de werkgroep Landschapsbeheer van IVN. Iedere tweede zaterdag in de maand zijn IVN´ers met het landschapsbeheer bezig. Staatsbosbeheer heeft daarnaast een groep die iedere week, op wisselende werkdagen, actief is in dit gebied. Wie wil mee helpen bij Staatsbosbeheer kan contact opnemen met Han Menkhorst, tel: 0314-631362.

Meer informatie over het gebied is te vinden op https://www.boelekeerlspad.nl/index.htm.

Tekst: Olga Spekman