Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid

Natuurbelevenissen

Heb je iets moois of iets vreemds gezien wat te maken heeft met flora of fauna in de omgeving van Apeldoorn, Voorst en Epe meldt het ons dan. 
Wil je weten wat je in een bepaald gebied kunt zien, dan kun je ook op de site 
www.waarneming.nl kijken. Hier kun je van elke soort uit de Nederlande Flora en Fauna zien waar deze voorkomt. Ook kun je per gebied informatie opvragen over de soorten die hier zijn waargenomen.

Gele kwikstaart bij de vijverfotoarchief IVN-Apeldoorn-foto: Monic Breed

November 2016: Wat zit daar bij de vijver? Lijkt wel een gele kwikstaart.
En ja hoor: helemaal volgens het boekje. Nou ja, helemaal?
Komt voor in rivierbegeleidend grasland.  Gele kwikstaarten overwinteren in het Sahelgebied. Doortrekkers in Nederland te zien in het najaar vanaf half augustus tot eind september. 
Lastig toch, die natuur. Sommige beesten houden zich helemaal niet aan het boekje. Of zou het toch een andere vogel zijn geweest?

N.a.v.enkele reacties: Het was de grote gele kwikstaart. Deze soort blijft 's winters wel in Nederland en gedraagt zich dus prima 'volgens het boekje'.

fotoarchief IVN-Apeldoorn"Hier zit een echte eikel klem!"

Tijdens een wandeling in het Achterpark van Paleis het Loo (Forellenvijver) zag ik een Beukenboom met een “afwijking“. Op het eerste gezicht zie je niets bijzonders aan deze beuk, anders dat hij ziek is want de stam is beschadigd en er zitten spleten in het hout. Maar kijk je met een kritisch oog naar de bladeren dan zie je duidelijk een dikke tak met bladeren van de Hollandse eik! Er moet enige tijd geleden een eikel in de scheur van deze stam zijn beland en hij zit daar (voorlopig nog) prima! (Willem Kuijpers)

fotoarchief IVN-Apeldoorn“Eenmaal boven het maaiveld, moet je de kop er wel bijhouden!”

Een prachtige slogan die voor ons allen geldt en m.n. in de herfst als we achter het stuur zitten en de weersomstandigheden het zicht beperken en herfstbladeren de conditie van het wegdek negatief kunnen beïnvloeden! fotoarchief IVN-ApeldoornEen kleurrijke en veilige herfst gewenst!

(Foto: Grote Stinkzwam / Phallus Impudictus))

De Beekprik

De beekprik blijft zijn hele leven in dezelfde beekloop. Het dier leeft drie tot zes jaar als een blinde larve in de modderbodem en verandert dan in het vroege voorjaar tot volwassen prik. Hij krijgt ogen, vinnen en geslachtsorganen. Het dier verliest echter tegelijkertijd zijn maag- en darmstelsel en houdt daarom op met foerageren. Op zoek naar partners trekt hij stroomopwaarts waar paaiplaatsen gebouwd worden in de grindbodem. In de beek wordt een gleuf gemaakt door steentjes te verplaatsen. Het grind wordt eerst schoongemaakt en vervolgens zetten de vrouwtjes hun eitjes er op af. De mannetjes gaan daar boven hangen en zetten de zaadcellen af. Eenzelfde paaisleuf kan tegelijkertijd worden gebruikt door een groot aantal prikken. Het is daar dan een drukte van belang. De beekprik sterft enkele dagen na het paaien.
Bij  de Koppelsprengen in Ugchelen heeft Nel Appelmelk een FILMPJE van beekprikken gemaakt.
Je kunt hier zien hoe zij hun nestje bouwen. Het water is brandschoon en stroomt, precies wat beekprikken nodig hebben om in te leven.

fotoarchief IVN-ApeldoornBoom met bult in Nijbroek

Een van de laanbomen langs de Weteringdijk in Nijbroek heeft een woekering van een enorme omvang onder aan de stam ontwikkeld. De boom is dood, maar staat er nog steeds. Het geeft een bijzonder beeld in het landschap en van dichtbij is de schoonheid van verval een beleving. (Yvonne Zwikker)

Drie soorten heide bij elkaarfotoarchief IVN-Apeldoorn

Op de Tongerense heide bij Epe vond ik drie soorten heide bij elkaar:
donkergroene kraaiheide op de voorgrond en roze bloeiende dopheide met struikheide op de achtergrond.

Leder boktor op de heide 

Een mooie zonnige dag om samen met kleinzoon de heide bij Hoog-Buurloo te bezoeken en te kijken of er nog jonge hagedissen aan het “zonnen” waren. Op weg naar het heideveld zag ik op een oude beuk, langs de schapendrift een kanjer van een tor met zeer indrukwekkefotoarchief IVN-Apeldoorn foto:W.Kuijpersnde tasters.
Snel werden wat foto’s gemaakt en gingen we verder want het thema van die dag was de hagedis! We kunnen spreken van bijzonder geslaagde dag want we vingen er drie en na ze zorgvuldig bestudeerd te hebben werden ze weer keurig teruggezet. Bij thuiskomst werden de foto’s van de insect snel ingezonden naar TELMEE en korte tijd later kreeg ik de bevestiging dat de insect met reusachtige tasters een Lederboktor was!  
(Willem Kuijpers)

Hoornaarsnest

fotoarchief IVN-Apeldoorn Foto: W.LammersHier in de buurt is bij de buien in het weekend een grote, oude eik omgevallen. Wel jammer. Het was een eik waarin vorig jaar in een spleet in de stam een nest zat van hoornaars. Ik ben nu gaan kijken hoe dat eruit zag en ik kon het nest er zo uithalen.
Hierbij wat foto’s van dat nest. Misschien leuk om te publiceren? Het was wel in Arnhem, maar Apeldoornse hoornaars bouwen toch eenzelfde soort nest, denk je niet?  (Willy Lammers)

fotoarchief IVN-Apeldoorn-foto:Harry NijhofBijen woningnood?

Gisteren waargenomen in een oude appelboom. 
Ook in bijenland is er dus woningnood, anders ga je niet zomaar in een appelboom nestelen i.p.v in een kast.
Een professionele imker gaat proberen dit nest toch in een kast te krijgen, is in elk geval warmer met de winter voor de deur.
(Harry Nijhof)

Gezien op de heide bij Hoog Buurlo

De struikheide is in nu in volle bloei en heeft nog hier en daar enig overwicht op de zich ook hier sterk opkomende vergrassing. Op www.natuurbericht.nl werd aangegeven dat de Kommavlinder zich weer even van zijn mooiste kant zou laten zien. Het was die dag te winderig en een enkele Kleine Vos en Atalanta die het er even op waagde moesten het afleggen tegen de vandaag op deze open vlakte regerende wind.
Dan toch maar even een hommel op de plaat zetten maar bij thuiskomst bleek het iets heel anders. Verbaasd kijk ik naar een hommel met een vliegenkop. Maar nee geen hommel en geen vlieg. Dus maar even een Natuurgids raadplegen van wie de inkt op het certificaat al enige jaren goed is opgedroogd. Kijk en huiver van deze Stekelsluipvlieg ( zie tevens de prachtige Kommavlinder).

"Witsnuiten" in het paleispark

fotoarchief IVN-Apeldoorn foto:W.KuijpersDe Ronde vijver is voor mij een bijzondere plaats in het Achterpark van Paleis het Loo. Daar in die kleine waterplas gebeurt namelijk veel.
Een prachtige biotoop waar een groot aantal reptielen en amfibieën elkaar ‘ontmoeten’. Zo spot ik daar de salamanders, ringslangen en hagedissen. Kikkerkoren en boven het wateroppervlak scheren libellen en juffers bij het leven! Allemaal dorstlessers en zwemmers! Dit jaar vooral gelet op de ‘witsnuiten’. Je leest regelmatig dat ze bijzonder zijn maar ook steeds vaker worden waargenomen zoals dan ook hier. 

Pimpelmees kijkt diep in het glaasje!

fotoarchief IVN-Apeldoorn foto:W.KuijpersHet is weer langzaam tijd om extra zorg te gaan besteden aan onze gevederde vrienden in de tuin. Broodkruimels, zaad, fruit en de vetbol kunnen de tuin weer in. Pimpelmeesjes zijn aan het struinen in de achtertuin en kunnen ook de pindakaas niet weerstaan! Ze gaan tot de bodem!

Het geluid van november

fotoarchief IVN-Apeldoorn foto:H.SchäfferTerwijl ze vliegen maken ze geluid, zodat ze van elkaar weten waar ze vliegen om te voorkomen dat ze tegen elkaar aanvliegen of elkaar kwijt raken. Deze geluiden maken ze vooral als ze elkaar minder goed kunnen zien, dus in het donker of in de mist. Ook in de stad zijn ze goed te horen.
Ganzen vliegen vaak in de vorm van een V om zo min mogelijk energie te gebruiken tijdens het vliegen. Ze maken dan gebruik van de opwaartse druk, die de vogel voor hen veroorzaakt. Tijdens het vliegen veranderen ze dan ook regelmatig van positie, zodat niet steeds dezelfde vogel voorop vliegt. Kijk eens op als je ze hoort: dan kun je dat ook zien!
(Hilly Schäffer)

IJsvogel in de stad

fotoarchief IVN-Apeldoorn foto:Y.ZwikkerVijf natuurgidsen stonden vrijdagochtend 14 september op het bruggetje over de Grift achter Marialust. Het piepende, felle geluid werd gelijk herkend als dat van een ijsvogel. De vogel ging op een stok voor het eilandje zitten en liet zich zeker 10 minuten bewonderen op  20 meter afstand. Intussen dook die in de Grift en sloeg charmant een visje dood op diezelfde tak. Geen van de gidsen had een verrekijker bij zich of een fototoestel met een telelens. We stonden licht te knarsetanden, maar genoten van het beeld en het feit dat de Grift weer een ijsvogel aantrekt, in feite middenin de stad. 
(Yvonne Zwikker)

Sperwer in de stad

fotoarchief IVN-Apeldoorn foto:W.KuijpersZit je lekker achter je pc en aan de thee, gaat de telefoon: “Wim, er zit een Sperwer bij ons in de tuin!”
Geweldig, zulke buren die weten dat je daar bijzonder in geïnteresseerd bent. Snel mijn kiekdoos gepakt en naar hun tuin gesneld. Even later zat ik bevend op de knieën en poseerde deze bijzonder imposante vogel en gaf mij ruimschoots de tijd om, tijdens zijn dinner, er ook echt een onvergetelijke kiek van te maken!”
(Willem Kuijpers)

Een vlerk van een gaai

Defotoarchief IVN-Apeldoorn foto:W.Kuijpersze Gaai had het voorzien op het netje met pinda’s dat aan de pergola hing. In no-time had de vogel zich toegang verschaft tot de noten en werden er per keer 3, soms 4 noten tegelijk meegenomen. Bij een van zijn laatste vluchten werd een foto geschoten van zijn prachtige vlerken.

Zee-egels op de Veluwe!

De Minicursus Landschappen heeft er toe geleid dat ik af en toe een steentje opraap en dan binnensmonds mompel “ Hé, ‘Flintstone’ waar kom jij vandaan?!”. 
Zo hoop ik ooit een keer iets meer te weten te komen over een zuidelijke dan wel noordelijke herkomst van vaak zeer mooie stenen. Van pikzwart tot bloedrood, geaderd en sommige wat pokdalig maar allemaal komen ze ergens vandaan en dat boeit.
Nu een stukje vuursteen opgeraapt tijdens het wandelen in het Achterpark van Paleis Het Loo. Op het steentje zaten kleine, wat leek, posthoornslakjes op en probeerde ze eraf te halen, echter, zonder succes. Dan maar thuis. Met een oude tandenborstel werd het steentje schoongemaakt en even later onder de loep zag ik dat het om een fossiele afdruk ging. Na enig speurwerk op www.fossiel.net  vond ik dat het ging om een in vuursteen afgezet negatief van zee-egeltjes. Op de prangende vraag of sprake is het noordelijk of zuidelijke herkomst? Beide! 
(Waarneming door Willem Kuijpers)

Wespspin bij het raam

fotoarchief IVN-Apeldoorn-foto:M.ZuijdwegAugustus: Op mijn ongezeemde raam hangt een wespspin ondersteboven (en dat hoort zo heb ik gelezen) te bungelen. Ik was zeer verbaasd over het web met die mooie diagonalen. Ik had deze spin in ieder geval op een ander plekje gezocht.
Het is een vrouwtje wespspin of tijgerspin. Hoelang ze daar al hangt is niet bekend. Boven en onder haar heeft ze een verticaal “ kastrandje met zigzag baantjes” gemaakt, het zg. stabilimentum.  De reden waarom en wat precies de functie hiervan is, daar zijn de meningen over verdeeld.

Twee dagen na elkaar heeft de dame “wat gevangen”. De eerste prooi was waarschijnlijk een uiltje, de tweede was een flinke sprinkhaan die binnen een minuut opgerold en ingepakt werd. Na een dag was er niets meer terug te vinden van het slachtoffer. Het “kastrandje” dat tijdens de veldslag vernield was, werd netjes hersteld.

"Mijn spin" hing gisteren na alle regen die is gevallen, verzopen onder de overstek. Web in puin, kastrandje verfrommeld. 
Vanmorgen vroeg........ keurig hersteld. Vast een vroeg spinnetje.
Heb ik al meegedeeld dat dit spinnevrouwtje zowel binnen als buiten te bewonderen is? Zelfs tijdens de afwas. Heel bijzonder en je blijft lekker droog. De veel kleinere mannetjes, die ik nog niet heb gezien, bevinden zich aan de randen van het net.

Kleine, 4 tot 6 mm bruine spinnetjes. Duitse wetenschappers hebben onlangs dit jaar d.m.v. proeven aangetoond dat de mannelijke spinnen er bewust voor kiezen om te sterven als ze seks hebben met een vrouwtjesspin die niet genetisch aan hen is verwant. De kans op gezonde nakomelingen is dan namelijk het grootst. 
Tijdens hun onderzoek bleek dat wanneer de vrouwtjes gekoppeld werden aan een familielid, de mannetjes er voor zorgden dat de copulatie maar enkele seconden duurde, zodat ze geen gevaar liepen om opgegeten te worden door het vrouwtje. (Dit gebeurt nl na 10 seconden). Als ze echter paarden met een vrouwtje dat niet aan hen was verwant, gingen ze veel langer door. 
De mannetjes probeerden zich op die manier vermoedelijk te verzekeren van nakomelingen bij het vrouwtje en offerden zich op voor de soort. Heroïsche dood, of niet soms? 

De wespspin is een nieuwkomer in ons land. Vanuit het warme zuiden is in 1980 de eerste gesignaleerd. Hangend aan een zelf gesponnen draad zijn de jonge spinnen  met de luchtstroom  als een  ballon meegenomen  door de wind. In de jaren ’90 ging het snel. Vandaag de dag is de soort over heel Nederland verspreid, uitgezonderd een paar Waddeneilanden. Een inburgeringscursus was in dit geval  bepaald niet nodig.fotoarchief IVN-Apeldoorn foto:M.Zuijdweg

September: helaas, ze is er van tussen. De vrouwtjes wespspin. Jammer hè. Sinds gisteren is ze niet meer gezien. Er is vanavond "Opsporing Verzocht". Maar dat zal wel niet helpen. Dus einde verhaal.
Het was toch leuk om het hele proces te volgen.

Twee dagen later: dame wespspin is weer terug! Waar ze gezeten heeft is mij een raadsel. Maar ze is niet alleen teruggekomen. Er hangt nu een bolletje, een soort buideltje aan het raamkozijn. Met daarin eitjes, neem ik aan. De bovenkant van het buideltje is afgesloten met spinsel.Ik hoop dat het de winter overleeft. Het blijft leuk om het zo van dichtbij te volgen.

Eén dag later:  Gisteren heeft de spin haar web helemaal opgegeten en vandaag is er niets meer terug te vinden van haar aanwezigheid. Behalve het pakketje eitjes vastgeplakt aan de gevel.