Amstelveen
Bloemen & Planten
maandag26sep2016

Parnassia

Deze zomer was ik weer 's in de bergen, dit keer met twee adolescente dochters, die nooit grote liefhebbers van bergwandelen zijn geweest. Het had om die reden overeenkomstig het landschap een vakantie met pieken en dalen kunnen zijn, maar mijn verwachting van hun wandelbereidheid was op zeeniveau gebleven, dus uiteindelijk pakte het allemaal goed uit.

De dagen dat we lui op het terras ronddobberden en de bergen aanschouwden, heb ik me als vanouds weer vergaapt aan het indrukwekkende landschap.

ivn amstelveen parnassiaEn deze vakantie daagde het me dat – net als in Nederland, dat toch de hoofdprijs krijgt als het gaat om maakbare natuur –  het zo schijnbaar ongenaakbare en woeste berglandschap ook daar aan alle kanten door mensen is vormgegeven. Tot hoog boven de boomgrens lopen nog koeien, die al grazend de contouren van het landschap aangeven. Zonder koeien en boeren zouden de Alpen van een woeste, met bossen overspoelde verlatenheid zijn. Dit was niet de enige connectie met de lage landen die zich aan mij opdrong. Van één plant verwondert het me iedere keer weer dat ik hem én bij ons om de hoek (op weg naar IKEA of all places!) én op 2500 meter hoogte in de Alpen vind: Parnassia. Het heeft een bloemetje dat eruit ziet alsof het van porselein gemaakt is en een ingenieuze manier om bestuivers te lokken. Heel veel nectar maakt de plant niet, maar het beetje dat er is weet hij wel mooi te verpakken. Vijf met glinsterende bolletjes getooide 'nep'meeldraden lokken de bestuivers naar de plant. Aan de voet van die zogeheten 'staminodiën' zit het kleine beetje nectar waar een beetje bestuiver zijn bed echt niet voor uit komt (maar dan is het al te laat...) De vijf echte meeldraden (de 'mannetjes'), die helmknoppen met stuifmeel bezitten richten zich nu 5 dagen lang bij toerbeurt op en pas als iedereen aan de beurt is geweest, gaat de stamper (het 'vrouwtje') open waarlangs het stuifmeel van een ándere plant naar binnen kan. Ook planten doen liever niet aan incest.

Dat de plant op twee zulke verschillende plaatsen staat, is minder vreemd dan je zou denken. Het is een plant die weinig concurrentie kan velen. Op plekken waar de bodem voedselrijk is, zal je hem om die reden niet tegenkomen. Wat dat betreft lijkt hij op de orchideeën die ook in zijn buurt te vinden zijn.

Dat hij bij ons (naast zijn vindplaats onder de rook van Amstelveen) veel in de duinen te vinden is, staat ook niet los van zijn vindplaats in de bergen. De grote rivieren die de delta vormen waar wij met 17 miljoen mensen middenin leven komen (op de Maas na) uit de Alpen en het is waarschijnlijk dat na de laatste ijstijd de plant zich met het smeltwater en het sediment van bergen en gletschers van de Alpen naar o.a. Bloemendaal verplaatst heeft, waar het strandpaviljoen niet geheel ten onrechte Parnassia heet. Voor de planten hoef je Nederland niet uit, maar je een tijdje aan de schoonheid van de bergen vergapen is wel heel erg fijn.

Aleid Offerhaus

Natuurgids IVN Amstelveen

Het is verboden deze column te dupliceren of te gebruiken zonder uitdrukkelijke toestemming van de schrijver/fotograaf/tekena(a)res.