Op deze toch ook weer zonnige ochtend zijn de excursies gepland in Leiden Noord. Ze hebben als thema milieu in en om het huis. We verzamelen in het tuinhuis van de schooltuinen "De Distelvlinder "in de Tuin van Noord. Onder het genot van koffie met een koekje luisteren we naar de inleiding van Marian Kathmann . Zij vertelt iets over het schooltuincomplex waar we te gast zijn. Leiden heeft 4 schooltuincomplexen .De Vereniging Leidse Schooltuinen is in 1926 gesticht om stadskinderen met de natuur kennis te laten maken. De schooltuin was toen aan de Fruinlaan. In 1937 verhuisde deze tuin naar de Marnixstraat in Leiden Noord. In 2000 schoof deze schooltuin iets op naar de huidige plaats. Bij het 80-jarige jubileum gaf de VLS een boekje uit over de schooltuinen"Kom op, het Leidse Schooltuinenboek". Dit boekje kan nog bij Marian Kathmann gekocht worden voor 6 euro (ook in de Leidse boekwinkels te koop). Nu kwam Hans van de Hoek, communicatiemedewerker educatie en publieksvoorlichting van het "Hoogheemraadschap van Rijnland" ons een inleiding geven over rioolwaterzuivering. Het waterschap zorgt binnen zijn gebied voor droge voeten en schoon water in de sloot. Dus niet voor drinkwater. Het gebied dat het "Hoogheemraadschap van Rijnland" verzorgt is ongeveer 1100 vierkante kilometer,omringd door dijken en duinen .Het gebied loopt van Wassenaar tot Amsterdam, van IJmuiden tot Gouda. Er wonen 1,5 miljoen inwoners in 40 gemeenten. Het zorgen voor de juiste waterstand, dus de droge voeten, begon toen de Rijn die bij Katwijk in de Noordzee stroomt verzandde. Hoe de geschiedenis verder verloopt is na te lezen op de interessante site www.rijnland.net onder "Rijnlands erfgoed" en dan "Rijnlands geschiedenis". Verder vertelde Hans van de Hoek dat wateroverlast vooral ontstaat doordat er in korte tijd veel regen valt, de stortbuien. Dit water kan door teveel verharde oppervlakte niet snel genoeg worden afgevoerd wat tot de overlast leidt. Ook is het zo dat we eerder water tekort dan teveel hebben. De waterstand in Rijnland is een nauw luisterend evenwicht tussen water afvoeren via de 4 gemalen Halfweg, Spaarnedam, Katwijk en Gouda en binnenhalen uit de Hollandse IJssel via het gemaal bij Gouda. Eigenlijk zou het beter zijn meer opslagcapaciteit te hebben voor zoet water. Hieraan wordt gewerkt. Ook blijft de waterkwaliteit van de Rijn een zorg. Het zorgen voor schoon oppervlaktewater is de andere taak van het Hoogheemraadschap van Rijnland. Het water in de sloot moet een basiskwaliteit hebben zodat er een natuurlijk evenwicht in kan ontstaan, men erin kan zwemmen en drinkwater van kan maken. Dit doen zij op 3 manieren: doorspoelen met de gemalen van Katwijk en Gouda, een vergunningssysteem voor het lozen van afvalwater van industrie en huishoudens en afvalwaterreiniging zowel van rioolwater als van hemelwater. Dit laatste, de afvalwaterreiniging, gebeurt in de AfvalWaterZuiveringInstallatie die we bezoeken. Het is een heel proces van zeven, voorbezinken, mengen met bacteriën en beluchten, en nabezinken. Aan het einde heeft met water dat zo schoon is dat het in het oppervlakte water geloosd kan worden en slib. Ook over dit proces staat veel informatie op www.rijnland.net. Belangrijk punt bij dit verhaal is dat afval wat niet in het water komt er ook niet uitgehaald hoeft te worden! Bronaanpak noemen we dit. Na dit zeer boeiende verhaal vol wetenswaardigheden en een korte inleiding van Sjaak van Rijn over een Milieuvriendelijk woonproject de Oranjerie in Leiden, fietsen we naar de AWZI. Hier kunnen we met eigen ogen en neus het reinigen van het afval water zien en ruiken. Ook hier weet Hans van de Hoek nog meer interessants te vertellen! Een echte voorlichter rust nooit als er oren in de buurt zijn. Vervolgens fietsen we naar de woonwijk de Oranjerie waar Sjaak van Rijn een grote rol speelde bij de realisatie. Hier vinden we 24 woningen en appartementen in samenwerking met Achitectenbureau Bear ontworpen. Het is een stak maar toch speels ontwerp geworden. Toen het rond 1988 tot Sjaak doordrong dat de huizenbouw de op een na grootste afnemer van synthetische stoffen (na de landbouw) is, besloot hij op zoek te gaan naar een alternatief. Hij richtte een vereniging op om samen een wooncomplex te bouwen met gezonde, natuurlijke materialen. Vijftien jaar werd er overlegd, geprocedeerd, gesaneerd, ontworpen en gebouwd. In 2003 konden de bewoners hun droomhuis in. Bij de rondleiding door Sjaak en 2 andere bewoners zien we waartoe het allemaal geleid heeft. Ruime woningen met een eigen tuintje en veel gemeenschappelijk groen, doordacht ruimtegebruik buiten en binnen, grote zonnepanelen op het dak, gemeenschappelijke ruimte om te vergaderen, te eten, elkaar te ontmoeten of gasten te ontvangen. Ook de wasruimte met wasmachines en drogers en fietsenstalling is gemeenschappelijk. In het huis van Sjaak en zijn vrouw vinden we de aandacht voor het milieu ook op vele plaatsen terug, wandverwarming, lemen muurafwerking, koken op gas onder glas, het is duidelijk dat er over alles milieubewust is nagedacht. Het is wel duidelijk dat we met vragen over milieuvriendelijk wonen bij Sjaak terecht kunnen. Alle docenten en gastsprekers, namens alle cursisten weer bedankt voor deze inspirerende ochtend boordevol informatie. Marianne Helming Dit verslag is te downloaden: NGCexcursie23febr08.pdf (45 Kb) De foto's kun je bekijken op de foto-pagina. Je kunt ook een document met foto's downloaden: FotosNGC21.pdf (432 Kb)